سمت مىشد در يك فرسخى شهر بقعهاى نمايان ديد كه روسيه آن را اينك چاپارخانه مىنامند و غرض از چاپارخانه جائى است كه قراسوران سواره منزل دارند ، و اين بقعه كه به مشاهد شريفه شبيه است جاى قراسوران شده . چون نزديك شدم از يكى از چاپارها كه بالنسبه شعورى داشت پرسيدم كه اين مقبرهء كيست ؟ گفت مقبرهء خواجه نظام الدين عليه الرحمه مىباشد . زايد الوصف متأسف شدم كه محلى كه بايد زيارتگاه اسكندر و بهرامگور و خسرو و قيس عامرى باشد طويله و چاپارخانه شده .
اين بزرگوار با اتابكان آذربايجان معاصر بوده و قزل ارسلان را اعتقادى كامل به شيخ بوده و به زاويهء او رفته از او استمداد همت كرده است .
در تفرش و آشتيان بلكه گركان ارباب قلم و اصحاب استيفا و محاسبين دفترى زياد وجود يافتهاند كه همه در دفتر پادشاهى صاحب رتبهء عالى شده . معارف ارباب قلم تفرش : مرحوم ميرزا موسى وزير ، مرحوم ميرزا ابو القاسم معين الملك ، ميرزا عيسى وزير ، ميرزا زكى ضياء الملك ، مرحوم ميرزا سيد على مجد الاشراف سابق الذكر ، ميرزا عباس معاون الملك ، ميرزا مصطفى وكيل لشكر ، ميرزا سيد كاظم وزير خزانه ، ميرزا محمد حسين وزير خزانه ، ميرزا سيد كاظم مستوفى اصطبل و دواب خاصه ، ميرزا سيد محمد ولد مرحوم مجد الاشراف ، ميرزا عليرضاى مستوفى .
تفليس [ مع - مر ] :
شهرى است در ارمينيهء اولى و بعضى گفتهاند در اران . اين شهردار - الملك ناحيهء خزران و نزديك باب الابواب و از بلاد قديمهء ارمينيه است .
طول آن شصت و دو درجه و عرض چهل و دو درجه مىباشد . مسعر بن مهلهل در كتاب خود گويد از شيروان به بلاد ارمينيه رفتم و به تفليس رسيدم . اين آخر جائى است كه دين اسلام بدانجا رسيده . از اينجا كه گذشتى ديگر از اين ملت سنيه اثرى نيست . نهر كر از ميان اين شهر مىگذرد و به دريا مىريزد . باروى عظيمى دور شهر كشيدهاند و حمامات بسيار گرم دارد كه بدون آتش از چشمههاى آب گرم داير شده است و يك حمام از حمامها مخصوص مسلمين است و غير اهالى آن ملت كسى داخل آن نمىشود . اين شهر در خلافت خليفهء سيم مفتوح لشكر اسلام شد .
تفصيل اينكه حبيب بن مسلمه مأمور به ارمينيه شد و اكثر بلاد اين مملكت