آن كتابچه و قرب زمان ، متعرض حالت حاليه نشده بعينه آنچه در آن كتابچه مسطور بود نقل نمود و از هفت سال قبل تاكنون اگر كم و زيادى در وضع جغرافى آن و اشخاص و ابنيه و غيره پيدا شده باشد جزئى خواهد بود .
تخاران [ مع - مر ] :
كوچهاى است در مرو و بعضى آن را به طاى مؤلف نوشتهاند و نيز برخى آن را تخاران ساد ( ساز ) مىخوانند .
تخت هلاگو :
در عهد سلاطين مغول تخت هلاگو اسم ولايتى بوده ميان دربند و بغداد و همدان و آسياى صغير .
تربت :
اين ولايت به تربت حيدرى معروف است . زيرا كه مولانا قطب الدين حيدر - رحمه الله - در آن مدفون است . همچنانكه جام را نيز تربت جام گويند به واسطهء آنكه مدفن شيخ جام زنده پيل احمد در جام است .
بعضى تربت حيدرى را تربت اسحاق خان نيز گفتهاند و اين از آن است كه قلعهء شهر تربت را اسحاق خان كه در عصر شاه شهيد سعيد آقا محمد شاه و خاقان خلد آشيان فتحعلى شاه طاب الله ثراهما بوده بنا كرده است و ذكر آن در ذيل بيايد .
بالجمله حدود تربت از طرفى جام و از سمتى خواف و از جهتى نيشابور و مشهد مقدس و از جانبى ولايت قاين است . اين ولايت حاصلخيز و ميوهجات آن نهايت وافر و ممتاز خاصه سيب آنكه امتياز مخصوص دارد . بلوكات معتبر در اين ولايت هست كه از آن جمله يكى محولات مىباشد و خربزهء محولات كمال اشتهار را دارد . يكى ديگر از بلوك تربت موسوم به سنگ بست است . اين بلوك قلعهء محكمى دارد . هواى تربت سالم و خوب و آبش از قنات و رودخانه هردو مىباشد . ارك شهر تربت معتبر و محكم و شهر واقع در جلگه است . ابتدا كه اسحاق خان حصار اين شهر را با بروج و باروى بسيار محكم بساخت ، سه هزار خانوار در آن از طايفهء قرائى سكنى گرفتند و شمارهء نفوس الى هجده هزار رسيد . اما اين اوقات جمعيت آن تقريبا دو هزار نفر و بيشتر آنها از طايفهء