با قشون زيادى آمده نظم و نسقى داده مراجعت نمود » .
* * * مؤلف گويد اين است خلاصهاى كه از سياحتنامهء سياحان عالم در باب تبريز ترجمه و نقل نمود و هرچند ابن بطوطهء طنجى نيز تبريز را مجملا سياحت نموده اما چون سياحت او در عهد سلطان ابو سعيد خان مغول بوده آن را در ذيل احوال همان پادشاه مىنگاريم و اينك بعد از تعيين طول و عرض تبريز مىپردازيم به شرح حال سلاطين قديم و جديد آذربايجان و تواريخ متعلقه به اين مملكت و اين بلد . بعون الله و حسن توفيقه .
طول شرقى تبريز از پاريس چهل و چهار درجه و دوازده دقيقه و عرض شمالى سى و هشت درجه و پنج دقيقه .
تواريخ متعلق به تبريز
فتح لشكر اسلام تبريز را على التحقيق معلوم نيست . اگرچه بهزعم بعضى در سال شانزدهم يا هفدهم هجرى اتفاق افتاده اما مملكت آذربايجان مسلما در سال بيست و دو هجرى به تصرف لشكر اسلام درآمده است .
سلاطين قديم مملكت آذربايجان كه معروفند پنج تن بودهاند :
اول آتروپات كه سيصد و چهل سال قبل از ميلاد مسيح عليه السلام بوده ، دويم تىمارك كه يكصد و شصت و دو سال قبل از ميلاد بوده ، سيم ميطردات « 7 » ثانى كه هشتاد و نه سال قبل از ميلاد بوده ، چهارم داريوش كه سى و شش سال قبل از ميلاد بوده ، پنجم اراداد كه سى و يك سال قبل از ميلاد بوده و مملكت آذربايجان در اين تاريخ آخرى به تصرف سلاطين پارت كه ايشان را « ارساسيد » « 8 » گويند و ما « اشكانيان » خوانيم بوده و زياده از دويست و پنجاه سال آذربايجان را متصرف بودند و اين مملكت را پادشاه مخصوصى نبود تا اينكه اردوان آخر پادشاه اشكانيان كشته
هامش
( 7 ) - ميتريدات - مهرداد .
( 8 ) -Arsacide .