از كشيشان لازريست « 9 » كه در اسلامبول عبادتگاه داشتند به ايران بياورد و به ترويج مذهب عيسوى بدارد و براى اين فقره از اعلى حضرت پادشاه ايران اجازه خواست و در عوض متعهد شد كه بيست نفر از جوانان منتخب ايران را مجانا تعليم و تربيت نمايد . ملك قاسم ميرزا كه در آن وقت در تبريز بود و كمال ميل را به اطلاعات اروپا داشت نهايت حمايت از مسيو اوژن بوره نموده اهتمامات وافيه به عمل آورد و به توسط او فرامين خوب بسيار مساعد به دست آمده آن اشكالى كه در احداث مدرسهء او به نظر مىآمد رفع شد . وقتى كه ما وارد تبريز شديم مسيو بوره چند نفر جوانان در مدرسهء خود جمع كرده و از ورود سفارت نيز تقويتى يافته درصدد توسعهء منظور خود برآمد و اصفهان را كه مركز ايران بود براى محل استقرار كشيشها منتخب نموده به اتفاق ما عزيمت آن شهر نمود . فرانسههاى ديگر صاحبمنصبانى بودند كه از فرانسه به همراهى حسين خان سفير ايران « 10 » به وعده و نويد او دست از افواج خود كشيده براى تعليم قشون ايران آمده بودند . حسين خان ، بهجاى آن كه از جانب دولت متبوعهء خود به ايفاى وعدههاى خود بپردازد ، درصدد تهيهء لوازم تدارك زندگانى آنها هم برنيامده لهذا كمال شكايت را از او داشتند . براى صاحبمنصبان فرانسه در تربيت قشون ايرانى اشكالات بود . از يك طرف پليتيك دولت روس مقتضى بود كه سربازهاى ايرانى كه فطرة شجاع و منظماند فنون نظاميه را فرانگيرند كه با تعليمات صاحبمنصبان فرانسه درجهء كمال يابند . انگليسيها كه با شاهزاده عباس ميرزا نايب السلطنه در جنگ با روس همراهى نموده بودند كه نگذارند گرجستان از تصرف ايران خارج شود به واسطهء نقارى كه بعد در فقرهء محاصرهء هرات و افغانستان حاصل كرده بودند نيز راضى نبودند كه استعداد عسكريهء دولت ايران زياد شود و به تنظيم و تعليم عساكر خود بپردازد . علاوه بر اينها تكبر رؤساى قشون ايرانى نيز مانع بود كه زير بار بروند و نمىخواستند باوجود بىبهره بودن از علم نظام در تحت
هامش
( 9 ) - در خصوص لازاريستها رجوع شود به مقالهء « مسئلهء لازاريها در ايران » از جهانگير قائم مقامى ( مجلهء بررسيهاى تاريخى سال 6 شمارهء 6 ) .
( 10 ) - حسين خان نظام الدولهء آجودان باشى . ر ك « شرح مأموريت آجودان باشى » از محمد مشيرى . 1356 ش .