است اما آنچه مسلم است قشون خسرو پرويز در سنهء ششصد و سى و چهار مسيحى بيت المقدس را فتح نمود و صليب حقيقى را از آنجا نقل كرده به ايران آوردند . هراكليوس در سال هفتم هجرت مطابق ششصد و بيست و هشت مسيحى قشونى به ايران كشيده بعد از چند جنگ نمايان محرك رجال دولت خسرو گرديده ايشان را بشورانيد و شيرويه را به مخالفت پدر برانگيخت و شهر تبريز را فتح كرده صليب حقيقى را از آنجا به بيت المقدس اعاده داده و در زمان سلطنت همين هراكليوس ، يرموك مفتوح قشون ابو بكر شد . نيز در زمان او و در خلافت خليفهء ثانى بيت المقدس را لشكر اسلام فتح كردند و مصر كه در تحت سلطنت هراكليوس بود به سردارى عمرو عاص مفتوح لشكر اسلام گرديد ) .
شهر تبريز به عقيدهء مسيو كينر زياده از سى هزار سكنه نداشته و بىمكنتترين شهرهاى ايران بوده .
( مؤلف گويد اگرچه اين مورخ مىنويسد كه من خود تبريز را در سنهء مذكوره به اين وضع ديدم ، اما مسافران ديگر فرنگ كه اقوال بعضى آنفا ذكر شده و گفتار بعض ديگر كه دو سه سال بعد از مسيو كينر تبريز را ديدهاند بيايد بر خلاف آنچه او نگاشته مىنويسند ) .
مسيو كينر نوشته است كه در شهر تبريز ديوارى است مخروبه .
عمارتى كه در اين شهر بالنسبه آباد است سربازخانههائى است كه شاهزاده عباس ميرزا در آنجا بنا كرده است » . انتهى كلام مسيو كينر .
شرح منقول از سفرنامهء مسيو ژبر « 3 » متعلق به تبريز
مسيو ژبر نام كه با ناپلئون بزرگ بهسمت مترجمى به مصر رفته بود و اغلب السنهء مشرق زمين را از عربى و تركى و فارسى خوب مىدانست در سنهء هزار و دويست و بيست هجرى مطابق هزار و هشتصد و پنج مسيحى از جانب ناپلئون اول به ماموريتى مخصوص به دربار خاقان مغفور البسه الله حلل النور آمده از شهر تبريز عبور نموده اوضاع اين شهر را به اين قسم مىنگارد :
هامش
( 3 ) -Jaubert .