افشار و محمد على ميرزاى مرحوم معروف به « دولتشاه » به غلبه آنجا را از تصرف دولت عثمانى بيرون آورده و باز آنها زمان فترتى وقت را غنيمت دانسته مجددا تصاحب كردند .
بالجمله اگرچه بغداد را الحال عظمت و زينت زمان عباسيان نيست ولى اهالى همان رسوم و آداب قديم را دارند و به طريقهء دودمان عباسى خوش مشرب و پاكيزه مأرب و طالب علم مىباشند . از براى اطلاع بر وضع حاليهء بغداد مزيدى بر مسطورات قلم معجزشيم اقدس همايون كه در روزنامهء سفر خيريت اثر عتبات عاليات مرقوم شده متصور نيست . لهذا تيمنا به همان اقتصار مىنمائيم :
شرح حال و وضع حاليهء بغداد منقول از كتاب سفرنامهء همايونى
روز سهشنبه بيست و هشتم شعبان سنهء هزار و دويست و هشتاد و هشت بايد به بغداد وارد شويم . راه پنج فرسخ است . امروز هوا برودتى دارد و صحرا مثل راه ديروز مسطح و بىگياه است . كالسكه خوب و سهل حركت مىكرد . چنانكه در ورود رسمى يك شهر لازم است طبقات ملتزمين با لباس رسمى و تنقيح و زينت حاضر شدهاند . در دو فرسخ و نيمى منزل كه نصف راه طى شده و به نهر مشيريه رسيديم به ناهار پياده شديم . نهر مشيريه آب زياد دارد و از شط بغداد منشعب كرده براى زراعت و نخيلات مشيريه مىبرند . دو نفر صياد عرب دو آهوى نر و ماده با چرغ شكار كرده آورده بودند . آهوى عربستان نوعا با آهوى صفحات ايران فرق كلى دارد خيلى كوچك و نازك اندام و از خرگوشهاى آن مملكت اندكى بزرگترند . تيمور ميرزا با اين شكارچيها آشنائى داشت . بعضى احوالات پرسيد . بعد از صرف ناهار باز به كالسكه نشسته رانديم . صحرا مسطح و صاف است از همه طرف جز افق ديده نمىشد . مشير الدوله و مدحت پاشا والى بغداد كه از يعقوبيه « 2 » يكسر به بغداد رفته بودند آمدند قدرى
هامش
( 2 ) - صحيح « بعقوبه » است .