اثير كه از بزرگان فضلاء است مىباشد . يكى ديگر محلهء بنى حرام است بزرگ آن سيد شريف مجد الدين موسى الحسينى كه صاحب فواضل و مكارم است . محلهء سيم محلهء عجم است و بزرگ آن جمال الدين اللوكى ( اللولبى ) . و اهل بصره غريب دوست و مأنوساند و نماز جمعه را در مسجد امير المؤمنين ( ع ) مىنمايند ولى جز اين روز در مسجد را مىبندند و اين مسجد بهترين مساجد است بسيار وسيع و زمين آن به سنگريزهء سرخ كه از وادى سباع مىآورند فرش است و قرآنى كه عثمان وقت كشته شدن مىخوانده در اين مسجد است و اثر خون در صفحهء اين قرآن كه آيهء
فَسَيَكْفِيكَهُمُ اللَّهُ وَ هُوَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ
« 1 » مىباشد نمودار است . روزى براى نماز جمعه به مسجد مذكور آمدم خطيب كه بناى خطبه خواندن گذاشت ديدم عبارات را لحن و غلط مىخواند بهطورى كه غلطهاى فاحش مسموع مىشد . تعجب كردم و براى قاضى حجة الدين گفتم . گفت از اين جهت است كه در بصره كسى نمانده كه علم نحو بداند ! عبرت كردم زيرا كه رياست علم نحو منتهى به بصريين مىشد و اينطور تغيير پذير گرديد .
خلاصه مسجد مسطور هفت صومعه دارد و يكى از آنها صومعهاى است كه به عقيدهء اهالى هر وقت اسم حضرت على بن ابى طالب عليه السلام را ببرند حركت مىنمايد و مقابر و مشاهدى كه در بصره هست از اين قرار است : مشهد طلحة بن عبيد الله كه يكى از عشرهء مبشره است و اين مشهد در داخل شهر و قبه و زاويه و مسجدى دارد و در زاويهء آن طعام براى صادر و وارد هست و مردم زياد تعظيم از آن مىنمايند ، قبر زبير بن عوام كه در خارج بصره است و قبه ندارد لكن مسجد و زاويهاى دارد كه در آن طعام براى ابناء سبيل هست مشهد حليمهء سعديه مادر رضاعى حضرت رسول الله صلى الله عليه و آله ، قبر ابى بكره كه از صحابهء رسول بود ، قبر انس بن مالك خادم رسول الله صلى الله عليه و آله ، كه در شش ميلى وادى سباع است و زيارت او ممكن نيست مگر با جمعى كثير به جهت مخافت مضرت سباع و عدم آبادى ، قبر حسن بن ابى الحسن بصرى ، قبر محمد بن سيرين ، قبر محمد بن واسع ، قبر عتبة الغلام ، قبر مالك بن دينار ، قبر حبيب اعجمى ، قبر سهل بن عبد الله التسترى . و روى
هامش
( 1 ) - از آيهء 137 سورة البقرة .