البيذه و چند بندر كوچك غير مشهور است و عمق اين دريا را زيادتر از يكصد يرد « 7 » نيافتهاند و قطيف بزرگترين بنادر ساحل غربى است بلكه اكنون بزرگترين ولايت احساست و ولايت احسابه اسم بلدهء آنجا كه احساست معروف است و اين ولايت را به جهت مجاورت و نزديكى جزيرهء بحرين قدما بحرين نيز مىخواندند .
و نيز نواب معظم اليه گويند هجر اسم همهء مملكت بحرين و قصبهء او احساست و نيز گويند بحر عربستان در حقيقت همان محيط هندوستان است . ولى در اطلسها او را تميز و تشخيص مىدهند . چنانكه از عرض شانزده شمالى تا عرض بيست و دو درجهء شمالى و از ساحل جنوبى و جنوب مشرقى جزيرة العرب تا ساحل مغربى هندوستان او را بحر العرب نامند كه تقريبا از طول پنجاه درجهء مشرقى تا طول هفتاد و دو درجهء مشرقى است كه حد جنوبى او محيط هندوستان و شمالى خليج ارموز است و خليج ارموز آن قطعه از دريا است كه حد شمالى او سواحل بلوچستان و شميل و ميناب است و حد جنوبى او بحر العرب است كه او را گاهى مخصوصا بحر عمان نامند ( و عمان به تخفيف ميم است ) و حق اين است كه اطلاق بحر عمان به خليج العجم محض خطا و لحن است و از بعضى اطلسها چنين معلوم مىشود كه از خليج ارموز مقصود همان بندر عباسى و حوالى شرقى مسقط است و ميانهء اين خليج و بحر العرب را بحر عمان مىنگارند . و نيز گويند عمان ولايت بزرگى است كه اكنون پايتخت آن مسقط است و اين ولايت در عرض بيست و يك درجهء شمالى تا عرض بيست و پنج درجهء شمالى و از طول پنجاه و پنج درجه تا طول شصت درجهء مشرقى است و امتداد اين ولايت در ساحل دريا از شمال مشرق به جنوب مغرب است . انتهى .
حمد الله مستوفى گويد : « جزيرهء قيش از اقليم دويم است در چهار فرسنگى ساحل مردان و چهار فرسنگ در چهار فرسنگ است و برو شهر قيش است و بر آن جزيره زرع و نخيل است . هوايش به غايت گرم
هامش
( 7 ) - دهيرد انگليسى تخمينا نه ذرع عراقى است ( ا ع ) . هر يا رد انگليسى برابر است با 9144 / 0 متر برابر با سه فوت .