ذرعى شمال شرقى بصره واقع است بههم وصل شده شط العرب مىشود .
قدرى پائينتر شط قرنه « 12 » - كه قراسوى كرمانشاهان باشد - وارد شط العرب مىگردد . اين شط از كنار بصره و محمره گذشته به چندين شعبه منشعب و داخل بحر فارس مىشود . طول شط از قرنه تا ورود به دريا تقريبا صد و چهل و چهار هزار ذرع است و جريانش از شمال مغربى به جنوب مشرقى است . اين شط ماهى زياد دارد و كشتيهاى خيلى بزرگ روى آن سير مىنمايد و جزر و مد آن نيز بعينهء درياست .
از جزاير معروفهء بحر فارس يكى خارك است كه در شصت هزار ذرعى نقطهء شمال مغربى ابوشهر واقع است . دور اين جزيره بيست و پنج هزار ذرع ، و خرما و انگور و انجير در آن به عمل مىآيد . غوص مرواريد هم در حوالى اين جزيره ممكن است . سابقا تقريبا هزار نفر جمعيت داشته .
هلانديها آنجا بناى شهرى گذاشته بودند . در هزار و هفتصد و شصت و پنج مسيحى مطابق هزار و صد و هفتاد و نه هجرى آنها را از آنجا بيرون كردند .
جزيرهء كن كه كاترا نيز ناميده شده در سواحل لارستان در صد و بيست هزار ذرعى جزيرهء قشم و در اطراف آن مرجان زياد هست .
زمين اين جزيره را هر نوع استعداد هست . خرما و پنبهء آن معروف است .
جزيرهء لارك در بغاز هرموز در سمت شرقى و نزديك جزيرهء قشم و طول آن ششهزار ذرع و عرض آن را چهار هزار ذرع نوشتهاند .
جزيرهء قشم يا كيش كه آن را با سعد و قيس هم مىگويند از جزاير معروف خليج فارس و در دهنهء بغاز هرموز بهطرف خاك ايران و در جانب جنوب واقع شده و به لارستان نزديك است . طول اين جزيره صد و چهار هزار ذرع و عرض [ آن ] بيست هزار ذرع . در اطراف اين جزيره نيز مرجان زياد است و محصول آن گندم و ذرت و خرما و پنبه و انگورش معروف جميع سواحل فارس مىباشد . اهالى آن گوسفند زياد نگاه مىدارند . غوص مرواريد هم در اطراف آن مىشده . از پانزده الى بيست هزار نفر جمعيت دارد . بزرگترين آبادى اين جزيره شهر قشم است كه چهار هزار نفر جمعيت دارد و قلعهء محكمى در آن بنا شده است . اين جزيره آباديها به خود ديده وقتى صاحب صد پارچه ديه بوده و آبادى حاليهء او كم نيست .
اين جزيره چون شبيه به تركش است كه جعبهء تير باشد و آن را به فارسى
هامش
( 12 ) - شايد منظور كارون باشد كه به شط العرب مىريزد .