به هزار محنت و زحمت از آب برآمدند تا كمر سوار در آب بود . منزل امروز از مشكآباد تا مشهدىسر چهار فرسنگ مسافت دارد . در بندر مشهدسر پانزده فروند كشتى تجارتى اهل بادكوبه لنگر انداخته بود .
مىگفتند شش ماه است در بندر متوقف و مشغول بيع و شراى پنبه و غيره مىباشند . از گمرك بندر مشهدىسر پرسيدم گفتند سالى چندين هزار تومان است . راه مىپيموديم تا وارد رودخانهء بابل شديم كه در بندر مشهدىسر داخل دريا مىشود . از رودخانه عبور نموده اندك مسافتى از طرف بالاى رود رفتيم . اردو و چادرها نمايان گشت . محل اردو چمن بسيار بدى بود . اطراف اردو لجن و باتلاق است . خلاصه وارد اردو و داخل سراپرده شديم . قدرى آسايش و راحت نموديم . محقق كتاب روزنامهء قديم را با ميرزا على خان « 19 » مطابق مىكردند . پس از آن هنگام عصر ، يحيى خان بعضى عرايض وزير دول خارجه « 20 » [ را ] كه رسيده بود خواند . جواب آنها را داديم . بعضى كارهاى ديگر بود دستور العمل آنها را نيز بيان نموديم . دهاتى كه امروز در عرض راه و ميان جنگل بود از اين قرار است : چيكهرود عباسقلى خان ، ركنى كلاى اعتضاد الدوله ، دوپخال كاله ، كوه دماوند و كوههاى بندپى در اينجا از لب دريا خوب نمايان بود .
روز شنبه بيست و ششم ذى الحجه مهندس را دستور العمل داديم برود خرابههاى خيابانهاى سارى و اشرف را بازديد نمايد . به ميرزا فرج الله مهندس و ميرزا شكر الله امر نموديم كه انبار مال التجاره در بندرگاه مشهدسر بسازند . پس از آن سوار شده همهجا رودخانهء بابل را بهطرف دست راست افكنده به جانب جنوب محاذى كوه دماوند رانديم .
عرض رودخانهء بابل الى بارفروش همهجا به يك اندازه و مقدار بود تخمينا پنجاه شصت قدم پهناى آن مىشود . آب رودخانه آرام و بىفرياد جريان داشت . عمق رودخانه اندك بود اما باتلاق و لجن بسيار داشت اسب نمىتوان در آن راند . كنار رودخانه كالههاى « 21 » بلند بود . خانه
هامش
( 19 ) - شايد منظور ميرزا على خان امين الملك باشد كه بعدها امين الدوله لقب يافت و در زمان مظفر الدين شاه به صدارت عظمى رسيد .
( 20 ) - ميرزا سعيد خان مؤتمن الملك .
( 21 ) - كاله معانى مختلف دارد از جملهء خربزهء كوچك نارس و كدو و زمينى كه به جهت زراعت آراسته و مهيا ساخته باشند ( فرهنگ فارسى معين ) .