ابو معشر گفته اول طايفهاى كه در بابل منزل كردند كلدانيون بودند .
ديگران گفته [ اند ] اول كسى كه در بابل ساكن شد نوح عليه السلام بود كه بعد از طوفان در بابل ابنيه و عمارات بساخت و تفصيل اين بود كه نوح عليه السلام با كسانى كه همراه او بودند در زمين به جهت طلب قشلاقى سير مىكردند به بابل رسيدند و در آن اقامت نمودند و توالد و تناسل كردند تا جمعيت كثيرى جمع شدند و پادشاهان ميان ايشان پيدا شد و شهرها بنا كردند و مساكن ايشان متصل به دجله و فرات شد بهطورى كه مساكن متصل به دجله تا زيردست كسكر رسيد و ابنيهء متصل به فرات تا پشت كوفه آمد و موضع و محل ايشان را « سواد » مىناميدند و سبب اين تسميه اين بود كه يكى از ملوك ايشان را سواد نام بود بعد مملكت را به اسم ملك خواندند . قشون اين ملوك كلدانى بودند و مملكتشان مصون و برقرار بود تا وقتى كه دارا با آخرين پادشاه ايشان كارزار كرد و خلق بسيارى از ايشان را بكشت آنوقت ذلت ايشان را طارى و سلطنتشان منقرض شد يزدجرد بن مهبندار ( مهين ديار ) گويند . عقيدهء عجم اين است كه ضحاكى كه از سلاطين فرس و سه دهن و شش چشم داشته شهر بابل را در كمال عظمت بنا كرد و پادشاهى ضحاك هزار سال يك روز و نصف كم بود و اوست كه فريدون او را اسير كرد و در كوه دماوند حبس نمود و روزى كه فريدون ، ضحاك را اسير كرد عجم آن روز را عيد كردند و « جشن مهرگان » همان روز است .
اما ملوك اول يعنى ملوك نبط و فرعون و ابراهيم در بابل منزل داشتند و نيز بخت النصرى كه عقيدهء ارباب سير اين است كه يكى از پادشاهان است كه تمام روى زمين مسخر او شده بعد از آنكه با بنى اسرائيل كرد آنچه كرد به بابل آمده در آنجا ساكن شد . ابو منذر هشام بن محمد گويد شهر بابل دوازده فرسخ در دوازده فرسخ و دروازهء آن پهلوى كوفه بوده و شط فرات از ميان شهر مىگذشته . بخت النصر براى اينكه مبادا بارهء شهر را خراب كند مجراى آن را گردانيد و در اين محلى كه الآن جارى است جريان داد . و گفته است شهر بابل را بيوراسب بنا نهاد و اسم آن را از اسم مشترى مشتق نمود زيرا كه بابل به زبان بابلى اول اسم مشترى بوده و بعد از بناى شهر هرقدر توانست علما [ را ] از اطراف جمع و در اين شهر ساكن كرد و براى ايشان دوازده قصر به عدد بروج آسمان
مرآة البلدان ( فارسى ) — صفحة 211
مساهمون: محمد حسن خان اعتماد السلطنه
ص٢١١