موسوم به « فنربحرى » « 6 » شبها بالاى آن روشن مىشد كه سفاينى كه به بندرگاه مىآمدند راه خود را گم نكنند .
چهارم مجسمهاى كه در جزيرهء راد ( رودس ) « 7 » بود و اين مجسمه هيكل فرزند ژوپيتر « 8 » بوده كه كاريس « 9 » نام حكيم شاگرد لىسىپس « 10 » در مدت دوازده سال از مس انجام داد و پاى او را در بالاى مكانى نصب كرده بودند كه مدخل بندرگاه و چنان مرتفع بود كه جهازهاى بزرگ از ميان دو پاى او مىگذشت و از كله تا پا مجوف بود .
پنجم مجسمهء خود ژوپيتر بوده و ژوپيتر به عقيدهء يونانيان ، بزرگ رب النوعهاست و فيدياس « 11 » حجار آن را تراشيده .
ششم معبدديان در شهرافز « 12 » كه در اين ايام به اياسلك معروف است و در روزى كه اسكندر متولد شد در سال سيصد و پنجاه و شش قبل از ميلاد ، ارستراد « 13 » نامى كه مردى گمنام بود به جهت مشهور شدن خود اين معبد باعظمت را آتش زد . بعد از آن باز ساختند و قسطنطين امپراطور روم مجددا ويران ساخت . هفتم مقبرهء مذل « 14 » . تفصيل اين مقبره آنكه مذل پادشاه كرى « 15 » در سال سيصد و پنجاه و سه قبل از ميلاد فوت كرد زوجهء او ارتميز « 16 » - كه نيز خواهر او بود و مكنت زياد داشت - در شهر هلى كرناس « 17 » كه در اين وقت به بذرون معروف است مقبرهاى به جهت شوهر و برادر خود بنا كرد كه از عظمت در عداد عجايب عالم محسوب مىشد . ]
« * » اول دفعه كه روسها به دربند آمده و سير اين ديوار را نمودند سنهء هزار و هفتصد و بيست و دو مسيحى بود كه پطر كبير خود بشخصه اينجا آمده بود . دفعهء دويم كلنل در كوسكى بود كه در سنهء هزار و هشتصد
هامش
( 6 ) - فنر يا فنار به معناى فانوس است .
( 7 ) -Rhodes .( 8 ) -Jupiter .( 9 ) -Chares .( 10 ) -Lysippe .( 11 ) -Phidias .( 12 ) - اياسلوق -EphesوDiane( 13 ) -Erostrate .( 14 ) -Mausole .( 15 ) -Carie .( 16 ) -Artemise .( 17 ) -Halicarnasse .* - از اينجا باز گزارش افسر روسى است .