پارچههاى سنگ سياه نصب شده . عرض سنگهاى اطراف نهر به قدرى است كه چهار نفر پهلوى هم مىتوانند از روى سنگ عبور كنند . عماراتى كه در اطراف ميدان ساخته شده مشتمل بر دو مرتبه است مرتبهء تحتانى دكاكين است و يك قسمت رو به ميدان نگاه مىكند طرف ديگر رو به بازارى كه در خارج و حوالى ميدان است .
مؤلف گويد حالا معدودى از حجرات تحتانى ميدان ، دكاكين و بيشتر آن سربازخانه و بالا مجموع سربازخانه است .
فرقى كه مرتبهء فوقانى با تحتانى دارد اين است كه يك مهتابى در جلو بالاخانهها قرار دادهاند و محجرى جلو مهتابى ساختهاند كه از آجر و گچ است كه سالى يك مرتبه اين محجر را به الوان مختلف رنگ مىكنند .
روبروى آلاقاپو مدرسهء صدر است . ( مؤلف گويد روبروى آلاقاپو مسجد شيخ لطف الله است كه گنبد بسيار عظيم كاشى دارد ) « 31 » . مسجد شاه و بازار شاه در همين ميدان است . از دوازده ممر وارد اين ميدان مىشوند .
در وسط ميدان قاپوقى « 32 » نصب است . در جلو مسجد شاه ، حوض بزرگى است كه هفتاد قدم دور اوست و هميشه آب جارى دارد . در اطراف ميدان منجنيقها قرار دادهاند كه در اعياد بزرگ و مواقع خاص به اين منجنيقها فانوسهاى آهنى كوچك و ظريف به جهت چراغان مىآويزند و در هر چراغانى كمتر از پنجاه هزار از اين فانوسها روشن نمىشود . شاه عباس بزرگ زياد به اين نوع چراغانى ميل داشته و بههمين جهت در غير اعياد و مواقع خاصه هم غالب اوقات حكم به چراغانى مىكرده و ليكن شاه صفى اول و شاه عباس ثانى و شاه صفى ثانى « 33 » - كه من معاصر او هستم - جز در پذيرائى سفرا يا اعياد بزرگ حكم به چراغانى نمىكنند .
هامش
( 31 ) - مسجد صدر همان است كه امروزه مسجد شيخ لطف الله ناميده مىشود .
( 32 ) - قاپوق چوبى عظيم و بلند بوده كه در ميان ميدانها نصب مىكردهاند و برفراز آن حلقهاى از طلا يا نقره وضع مىنمودند و سواران از يكجانب ميدان اسب دوانيده به پاى قاپوق كه مىرسيدند همچنانكه اسب در دويدن بود تير در كمان نهاده حوالهء حلقه مىكردند و هركس آن حلقه را بهتر مىزد حلقه از آن او بود ( فرهنگ فارسى معين ) .
( 33 ) - پسر شاه عباس ثانى ابتدا به نام صفى ثانى تاجگذارى كرد اما چون خود او بيمار شد و براى مملكت دشواريها و گرفتاريها پيش آمد نام خود را تغيير داد و به نام شاه سليمان مجددا تاجگذارى نمود .