دارند يا از نسل نادرشاه مىشناسند ؟ آيا ايرانيان مثل اوروپ مىتوانند از ديگر سلاسل به حكومت قبول نمايند و يا در سلسلهء قاجار كسى هست كه طرف اعتماد ملت باشد ؟ هيچ يك از اينها موجود نيست . هر كس با ملت جورى رفتار كردهاند كه تجاوز به عرض و مال و جان كردهاند . بعد از دانستن اين حقيقت ، چگونه ملت خود را به اخلال و به اختلاف مىاندازند و به غير از سلطنت اعلىحضرتت فكر ديگر به خاطر خطور دهند ؟ آشكارا عرض مىكنم ملت ايران از سلسلهء شما روى مهر و محبت و رعيتپرورى نديدند مگر از پدر بزرگوار اعلىحضرتت كه حق بر گردن ملت گذاشت و گذشت . اگر ملت خاطر حضرتت را ملاحظه نمايند ، حق بزرگوارى پدر تو را مرعى خواهند داشت ؛ در صورتى كه اعلىحضرتت وصيت آن پادشاه عادل را بگيريد ، ملت خلف و وليعهد آن مرحوم را به جان دل خواهند پروريد . آن جنت مكان ما ضعفا را - رعيت مشروطه - به شما تسليم فرموده ، پارلمن گشاده ، خود تشريف آورده تبريك نموده . شاهد معتبر دستخط اعلىحضرت است . پس واجب است از ملت دلجويى كرده حق مشروعهء ايشان را رد فرماييد كه رعيت را عبد رقبه خواهيد فرمود . چند تن مفسددنى و ناپاك كه دشمن دين و دولت و ملتاند از دربار برانيد و بلكه وجود نحس نجس ايشان ، كه مانند مرض شقاقلوس است ، به جهت محافظت ساير اعضا ببريد ! اگر اين عرايض صادقانه را به سمع اعتبار نگيريد ، به كلى بايد ملت و مملكت و سلطنت ايران را خاتمه بكشيد . به هر چيز مقدس قسم ! كه اين رفتار و كردار سبب بر باد رفتن وطن عزيز ما و خاتمهء حيات و سلطنت شماست ، چون يك امر خارق العاده نيست ، از اول دنيا چنين بوده و خواهد بود . اين است تاريخ انگلتره و تاريخ اسپانيول و تاريخ فرانسه ! با تلفن خبر بگيريد از سلطان حميد تا به شما بگويد . قسم به تربت پاك ايران ! كه در نزد اين بنده بسيار مقدس است ، هر كس غير از اينها بگويد خائن دين و دولت و ملت است . اين نگارشات بدون غرض است . شب و روز افكارم محض حفظ وطن مقدس و استقلال آن سلطنت و وقايهء ناموس ملت است . باز قسم مىخورم هر قدر ديرتر عامل نصايح دولتخواهانهام باشيد كار وخيمتر و زحمت بيشتر خواهد شد ، فرق بسيار در ميان داد و گرفت است ، نام نامى خود را در تاريخ دنيا به نيكى ثبت فرماييد ، و الا به بدى و وحشىگرى و خوانخوارى ثبت خواهد شد . پشيمانى سودى نخواهد داد .
اعلىحضرتا ! بعض جهال شبنامه مىنويسند ، ملت را خائن به نظر مبارك
سياحت نامه ابراهيم بيگ ( فارسى ) — صفحة 721
مساهمون: حاجى زين العابدين مراغه اى
ص٧٢١