تخطي إلى المحتوى الرئيسي

سياحت نامه ابراهيم بيگ ( فارسى ) — صفحة 504

مساهمون:

ص٥٠٤
شاهزادگان غيور سلسله جليلهء قاجاريه ، در نزد خاص و عام صدگونه فحش نامربوط مىگويد و از كسى نمىهراسد . اين قاعدهء نظامى شماست . با اين حال شما توقع داريد كه چرا كارها درست نشد ؟ البته نمىشود و نخواهد شد ، زيرا قانون نداريد ؛ بىقانونى بىترتيبى است . اگر چنانچه ما بگوييم « الكسندر دوم » قانون ترتيب داد ، سهو نموده‌ايم . مىبينيم كه هزار و سيصد سال و اندى قبل ، حضرت رسول اكرم - صلى الله عليه و آله و سلم - به جانب اسد الله الغالب على ابن ابيطالب - عليه السلام - دست بيعت داد و فرمود : « اى مردم بدانيد و آگاه باشيد من فرزندان خود حسن و حسين را به يك نفر غلام بينى بريده برترى نمىدهم . در نزد من در امور شريعت غلام حبشى و سيد قريشى و فرزندان من يكسان و در حقوق مساوىاند . » عمر فاروق در ميدان عام به پسر خود حد زد ؛ پس معلوم مىشود كه قانون مساوات را ايمپراتور روس يا ناپليون اعظم و غيره از شريعت غراى اسلام فراگرفته كه بدان مقامات عاليه رسيدند ، ولى جهت ما قانون از چنگيز يادگار مانده ؛ تا ما اطاعت به قانون شريعت نكنيم كارهايمان مختل و پريشان خواهد بود . اگرچه بعضى درين باب ايراد گرفته مىگويند - معاذ الله - خواست خدا چنين است و يا سرنوشت ما همين . اين سخن در نزد هيچ عاقل پسنديده و مقبول نيست ، و عقلا و نقلا چنين است
« مَنْ كَفَرَ فَعَلَيْهِ كُفْرُهُ وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً فَلِأَنْفُسِهِمْ
أَنَّ اللَّهَ سَخَّرَ لَكُمْ ما فِي الْأَرْضِ »
. پس ، معلوم مىشود خداوند عالم كه قادر مطلق است هر چيزى را به اسبابى آفريده - انا الله ان يجزى الامور الّا باسبابها » و به آن عظمت و قدرت بدون اسباب هيچ چيز نيافريده و نيافريند ، مگر اين‌كه من باب اعجاز حضرت ختمى مآب مىفرمايد : « ادخلو البيوت من ابوابها و اطلبو الارزاق من اسبابها . » پيغمبر خدا امت خود را از كسالت و بطالت و تنبلى نهى فرموده ، اسباب بقاى دولت و دوام سلطنت و رفاه حال هر ملت را بسته به وجود عدل و داد قرار داده . بىعدل هيچ چيز دوام و ثبات ندارد . غفلت كردن از حال مملكت ، بىخبر بودن از حال ملت ، باعث بسى مفاسد است . عدل و داد را عبارت از بيدارى و هشيارى و در فكر ملك و ملت بودن و اسباب مقاتله و جنگ و جهاد را براى حفظ شريعت و رعيت و مهيا كردن كاردانان و سپردن كار و امور دولتى و ملتى را به دست آن‌ها و اقتدار وزراء عاقل و دانا و امين فرموده‌اند و از خاين احتراز كردن گفته‌اند . با مراعات مساوات ، هر آينه ملك و ملت با تدابير صايب عادلانه باقى ماند و مملكت رونق يابد ، شوكت سلطنت افزونى گيرد ، ملك
سياحت نامه ابراهيم بيگ ( فارسى ) — صفحة 504 | حاجى زين العابدين مراغه اى / م . ع . سپانلو