و تأديب نمانيد تا بدنام كنندهء نكونامى چند نباشند ، خود تشويق و تحريك مىنمايند ؛ تا كار به جايى رسيده است كه امروز هر شيعهء بدبخت كه از دور يك نفر را در قيافت سيد مىبيند بيچاره دست و پاى خود را گم كرده مىخواهد خود را در سوراخ موش پنهان دارد ، و لو كه آن سيد از اهل توقع نباشد . در تمامى مساجد و منابر ، موعظهء ايشان منحصر به فضيلت خمس و تشويق مردم به اداى آن است . هيچ واعظ و ناصحى را نديده و نشنيديم كه به سادات از راه پند بگويد : سؤال به اولاد حضرت پيغمبر حرام است و در بيرون شهر لخت كردن مردم به ضرب چماق گناه و خلاف شرع و عمل ناصواب است .
سادات بايد حفظ شئون بلند سيادت خودشان را بر همه چيزى مقدم دارند . سيد بايد بداند كه سلسلهء نسب او به كجا منتهى است . بلى ! تقصير واعظان امت است كه اين جماعت را به نصايح مشفقانه از عظمت سلسلهء نسبشان يادآورى نكرده به ترك اين اعمال ناشايست خلاف شرع وانمىدارند . و بالعكس آنان را به مردم آزارى و ستمكارى و مفتخوارى و بىكارى تشويق مىكنند . پيغمبر خدا چهگونه راضى تواند شد كه اولاد امجاد آن حضرت ، با وجود صحت بدن ، كارى پيش نگرفته از مردم سؤال بكنند ؟ آرى ! هركس از افراد ملت عليل و رنجور بوده استطاعت بدنى نداشته باشد ، خواه سيد و خواه عامى ، توانگران ملت راست كه از او حمايت و رعايت كنند .
آمديم به مسئلهء خمس ؛ اداى آن هم به انصاف و ديانت شخص موقوف است نه به ضرب چماق . معلوم است كه هرگاه اينهمه سادات بىكار پىكار و صنعتى بروند البته ابواب تحصيل معاش براى ايشان مسدود نخواهد شد . آن وقت ، هم ايشان عزت نفس خودشان را محافظت خواهند كرد و هم ملك و ملت مانند ساير آحاد ناس از سعى و علم ايشان مستفيد خواهند شد . هرگاه بگويند شأن سادات نيست كه به هر شغل خسيسى مشتغل شود ، مىگويم اين ادعايشان واهى است . جد پاك ايشان - كه حجت خداى بر عالميان بود - محض اينكه امت را در آينده سرمشق شود مزدورى ديگران را اختيار مىفرمود .
علىاىحال بايد شخصى كه خمس در گردن دارد به سراغ سيدى شهر به شهر گرديده پس از پيدا كردن آن ، دست و پايش را بوسيده التماس نمايد كه وجه خمس را از او گرفته از قرضش خلاص نمايد ؛ نه اينكه سادات دسته به دسته به ممالك خارجه ريخته در بلاد نصارا به فضاحت تمام به گريبان مردم چسبيده طلب خمس كنند تا كار به جايى برسد كه امروز دولت روس ورود هركس را كه عمامهء سبز و كبود در سر دارد به ممالك خود غدغن نمايد . آخر انصاف بايد كرد اين عمل سؤال - كه فعل حرام است - به
سياحت نامه ابراهيم بيگ ( فارسى ) — صفحة 204
مساهمون: حاجى زين العابدين مراغه اى
ص٢٠٤