وارتما فصل جداگانهاى را بيكى از رسوم متداول نزد مردم تناسرى اختصاص داده و ميگويد كه پس از اينكه زن و مردى ازدواج كردند « پيش از اينكه مرد زن خود را بخانهاش ببرد مرد سفيدپوستى را پيدا كرده و او را به منظور ازاله بكارت زن خود به خانهاش ميبرد » .
وارتما تعريف مىكند كه ذو النور در اثر اصرار زياد تاجرى محلى بالاخره موافقت كرد كه « اين زحمت را بكشد » . . . و بدينطريق او و همراهانش جمعا پنجنفر براى مدت 15 روز در خانه تاجر مزبور ميهمان بودند تا اينكه عروس 15 ساله را به خانه آوردند و شب اول مراسم مورد نظر را ذو النور انجام داد . « اما بعد از شب اول اگر مجددا مايل به تكرار عمل خود ميگرديد جان خود را در معرض خطر ميانداخت باوجوديكه در حقيقت خاتون آرزو داشت كه شب اول يك ماه به طول انجامد » . . . . پس از آن وارتما بتوصيف مراسم سوزاندن اجساد و خودسوزى زن پس از مرگ شوهر ستى (
Sati
) ميپردازد و مينويسد كه مسلمانان جسد ميت خود را « در جعبهاى گذارده و بعد آن را دفن ميكنند بنحويكه سر مرده به طرف شهر مكه كه در اينجا در جهت شمال است قرار گيرد » .
( Varthema , Itinerario . Engl . Transl . Jones . Cambridge ( Mass )
( ص ص 168 - 178 .
1963
شمارهء 31
ظاهرا قديمترين مرجعى كه در زبان فارسى از ايودهيا
Ayudhya
پايتخت قديم سيام نامبرده « مطلع السعدين و مجمع البحرين » عبد الرزاق سمرقندى است كه آن را « شهر نو » ميخواند .
در دو كتاب « العمده المهريه » و « المنهاج الفاخر » سليمان مهرى نيز « شهر نو » يا « شهر نوه » ياد داشت شده است . ( كتب ياد شده )
منابع اروپائى بتقليد از دريانوردان ايرانى آن را باشكال مختلف
Sarnau ; Cernove ; Xarnauz
و غيره نوشتهاند .
حتى مولفين لغتنامه « هابسن - جابسن » هم آن را تركيب فارسى بمعنى « شهر جديد » دانستهاند . ( كتاب ياد شده مقاله
( Sarnau
شهر ايودهيا يا ايوتهيا
Ayuthya
را در حوالى سال 1351 ميلادى شاهزاده « اوتهنگ » (
U Thong
گهواره طلائى ) در جزيرهاى از رود منام بنا كرد و آن را پايتخت خود ساخت بنابراين در زمان عبد الرزاق اين شهر حدود صد سال سابقه تاريخى داشته است . ضمنا علاقه مردم سيام به زندگى كردن در روى آب به حدى است كه در حال حاضر تعداد زيادى از ساكنين بانگوك كه يكى از مدرنترين شهرهاى آسيا محسوب مىشود در قايق ( سمپن
( Sampan
مسكن دارند و در بازارهاى شناور بكسبوكار مشغولند از اينرو به نظر ميرسد كه تركيب « شهر ناو » بطوريكه در متن آمده است املاء صحيح و اصلى باشد كه توسط دريانوردان خليج به « شهر نو » تحريف شده است .