تا ديگران جرأت اينقسم عرضها ننمايند و خود نيز از راه بيقدرى بظروف طلا استعمال نميكنند و در آنجزيره خرابات بسيار و زنان صاحب جمال هست و دستور چنانست كه بر در خانهء ايشان نقش است كه هريك را نرخ و بها چيست « 1 » . و طرفهتر انكه اسامى مردان ايشان موشى و لوح و زرباد و اسامى زنان ايشان زينب و فاطمه و اطلاع ايشان بر اين اسماء غريب و بعيد است « 2 » . و از جمله صنايع ايشان كه تيغ زبان در اظهار آن تندى و سركشى مىكند ساختن شمشير است اگرچه در پيش عمل اسد « 3 » و كارى كه در ايران بهم ميرسد جوهرى ندارد و به اندام متعارف نبوده به وضع كارد بلنديست راست و پهن و نهايت در برابر آب و رنگش الماس كمقيمت و بيصفاست و اگر از تصور دم آتشبارش خرمن حيات دشمنان سوزد رواست و خيال تنديش را اگر قاطع اشجار بيجاى ايمانى و امال مدعى خوانند بجاست . تنديش از تيغ ابروى خوبان سر موئى بيش تفاوت برنداشته و از راستى كجى را بر طاق بلند حاجب ايشان گذاشته طرفهتر انكه تنديش قاطع خيال گشته آنچه در وصفش بخاطر رسد بىسر و به آنچه تشبيهش كنند اين از آن بهتر . و در پيش ساكنان آنمقام بسيار به قيمت و قدر است « 4 » و با اينحال برآوردنش از غلاف آنولايت باعتبار قدغن متعذر است و اگر هم قبضهء بدست آيد چون به اندام متعارف و پسند طور مردم نيست و در نهايت قيمت است تجار جرأت خريد آن نمىكنند و در اين ولا « 5 » يك قبضه از آن به جهت پادشاه شهر ناو بمبلغهاى كلى خريده آورده بودند كه اگرش در معرض بيع درآورند باعتبار عدم اندام و نزاكت ساخت به قيمت قليلى درمىآيد و ساختن آن چنانچه اشتهار دارد آنست كه در هر قرنى
هامش
( 1 ) - ر ك به تعليقات شماره 94
( 2 ) - ظاهرا قرابت تلفظ بين كلمات ژاپنى و اسماء متداول اسلامى سبب اظهارات مؤلف گرديده است و فرض اينكه ژاپنىها نامهاى خارجى روى خود گذارده باشند بعيد به نظر ميرسد .
( 3 ) - منظور اسد اللّه اصفهانى شمشيرساز مشهور زمان شاه عباس اول است . ر ك به تعليقات شماره 95
( 4 ) - ر ك به تعليقات شماره 96
( 5 ) - به معنى : در اين زمان .