خرم است كه باغبان به يد مرحمت از ميان دريا نصف آن را ظاهر ساخته و آب به پوستش انداخته و از انتقاع آن ساكنان اينمكانرا نواخته تصرف توانى كرد از اين ارادهء كه كرده [ اى ] بازگرد و الا ساكنان اينمكان مانند تو بسى كسان كه دلگرم هوس اين آب و هوا بودهاند بىسروپا ساختهاند « 1 » . آن شخص منفعل شده برگشته خبر به جهت بزرگان خود برده و ايشان او را توبيخ و سرزنش كرده باز كشتى بسيار بحوالى آنجزيره فرستاده كار بر تجار و مترددين تنگ ميكنند « 2 » . بعد از اطلاع بسيارى از شيرهء درختى كه از قبيل نفط و وجودش مخصوص به انمكان مىباشد بر روى آب نهرى عظيم كه در انجزيره واقع بوده از قلل جبال بسبب عيون جاريه حاصل و جارى و منتهى به دريا مىشود ريخته در روز آتش ميزنند و چون روز بوده و شعله آن مرئى نميشده وقتى فرنگيان خبردار ميشوند كه كشتى ايشان در درياى آتش سوزان گرفتار شده و در آب ميسوخته است و تا ميروند كه لنگر بردارند از ايشان به غير جانى كه از كشتى تن فرار مىكند كسى بيرون نميرود و بنابراين از انوقت تا حال خرمن حرص ايشان به همين سوختن اكتفا كرده بسر ديگر سوداى اخذ آنجا نينداختهاند و برشحات سحاب استماع انواقعه اطفاء حرارت خواهش ايشان شده . و الباقى اللّه عليم بحقايق الاحوال .
و از جمله جزاير عظيمه كه از حوالى آن عبور روى داد
جزيره اندمن بود « 3 » و اين جزيرهايست در نهايت سبزى و خرمى و در آن جمعى از مردم آدمىاند كه مانند كلاب ذوناب و دندان بلند دارند بمرتبهء كه از دهانشان
هامش
( 1 ) - در متن « يافتهاند » آمده كه به صورت بالا تصحيح گرديد .
( 2 ) - در سال 1650 ميلادى بين آچيه و كمپانى هلندى هند شرقى قراردادى منعقد گرديد كه به موجب آن سالانه نيمى از توليدات معادن قلع پيرك( Perak )به آنها اختصاص داده شد .
ولى چون به اين قرارداد عمل نميشد كمپانى سعى كرد از سال 1665 تا 1669 با محاصره دريائى مانع تجارت آچيه شود ولى در اين كار نتيجهاى بدست نيامد و كشتىهاى دول خارجى مرتبا مثل گذشته به بنادر آچيه رفت و آمد ميكردند . احتمالا اين حكايت اشاره به وقايع ذكر شده مىباشد .
( 3 ) - درباره اين مجمع الجزاير ر ك به تعليقات شماره 85