بموجب عريضه يا زبانى عرض مطلب خويش كرده ايشان نشسته نوشته عريضه را از او گرفته بزبانى مطلب را از وى تحقيق و از قرار تقرير او از قلمى كه از آهك و گل ساختهاند بر دفترى سياه و تحرير دعواى مدعى بموجب گفته او كرده بعد از آن مدعى عليه را نيز طلبيده و بر دفترى جواب او را نيز بدستور ثبت ميكنند و باز صباح هر دو را فردا فرد طلبيده باز تجديد تحرير گفتگوى طرفين ميكنند و همچنين هر روز اگر طرفين را مكنتى و ثروتى و اين دعوى را قابليتى باشد پرسش مطلب طرفين كه باصطلاح خود كوام « 1 » ميگويند ميكنند و مبلغى گرفته تا آنكه احد طرفين از دادن وجه مقررى كه هرروزه بايد بدهد تا پرسش كنند عاجز مىشود و احدى از طرفين ايشانرا راضى نموده بعد از آن دفتر مذكور را آورده گفته طرفين را مقابله ميكنند كه در روز اول چه گفته چون به جائى ميرسد كه احدى در روز اول و دوم گفته است كه فلانوقت و روز كه فلانمبلغ بمدعى عليه دادم و در روزهاى ديگر كه دعوى خود را بقلم داده لفظ كمتر يا زياده كرده است كه از آن عبارت همانمطلب از آن مفهوم شده تصديق بر كذب او ميكنند كه تو دروغگوئى و دعوى تو بىاصلست بسبب آنكه خلاف در گفته تو بهمرسيده تقرير و تحرير دعوى را بيك عبارت نكرده و اگر طرفين را مكنتى باشد مقرر چنانست كه تا در قيد حياتاند اين گفتگو و دعوى باقى بماند تحرير دعوى طرفين نكنند و بعد از مدتى كه طرفين پريشان شدند هرچند روز يك مرتبه وقت بيكارى باز احضار طرفين ميكنند و تحرير دعوى نموده وجه را ميگيرند تا آنكه از طرفين به غير دعوى چيزى نميماند و فيما بين اينطائفه بسيار قبيح است كه احدى از دعوى عاجز آيد . اين منشاء عار ايشانست و طرفين را نيز تا ممكن و مقدور است چون شديد العداوةاند راضى نميشوند كه دفاتر تحرير دعوى ايشان موازنه شود تا گفتگوئى طرفين مقابله شده صدق و كذب ديگرى ظاهر شود و درين باب بمرتبهاى اصرار دارند كه بعد از آنكه دست ايشان از همه جا كوتاه شد بنوعى كه معمول و متعارف آنولايت و اكثر زير بادات است خود و زن و اطفال را
هامش
( 1 ) - كوامKwamرا مك فارلند« A Law suit »نوشته است .