خدمات كشتى را به عهده او ميكرده و چون او در نهايت شعور و مكر و حيله بوده اولا از جملهء لوازم رشد در آن ولايت كه زبان و قاعده دانيست مدتها زحمت كشيده زبان گفتار و دستور و قاعده آن ملك را فراگرفته « 1 » به اعتبار قحط الرجال فرصت يافته هر روز به تقريبى رشد و كاردانى خود را بشاه وامينمايد تا آنكه به اندك فرصتى كه حال قريب به چهار سال است مدار المهام سركار او گشته و از مكر و حيله در مزاج شاه چنان راه يافته كه در خلاوملا ساعتى از شاه جدا نشده بحسب ظاهر نيكو خدمتى و رشد و صرفه و غبطه و تحصيل ازدياد مداخل و انقطاع طرق مخارج نموده در جزو هر سال مبلغهاى كلى از مال او بعنوان تجارت روانه ممالك فرنگ كرده و مىكند كه مطلقا درينمدت اثرى از آنها ظاهر نشده و درين اوان بنابر عداوتى كه لازمه كفر و اسلام است هميشه همچشمى بمقتضاء صحيح « من اعان ظالما فسلطه اللّه عليه » « 2 » در فكر دفع و آزار مردم ايران است و در تمام اوقات در كار اظهار قبايح افعال و نمكبحرامى ايشان مىباشد و از آن جمله درينوقت مقدمات « 3 » حاجى سليم ايلچى كه آنحرامزاده از راه عناد و بسبب بيفكرى مومى اليه دست يافته در حال ورود او بعرض رسانيد كه مشاراليه را كه برسم رسالت فرستاده بودند قريب به مبلغ پنجهزار تومان خرج كرده و بدستور العملى كه به او دادهايد عمل نكرده و با اينحال آنچه اسباب و مايعرف كه از مال سركار باتمام رسانيده در خانهء خود گذاشته عريان بدون وضعى مراجعت نموده و با آنكه ارقام « 4 » به او داده شده كه هرچه خواهد از سركار ولند « 5 »
هامش
( 1 ) - در اين باره « دبز »( De Beze )مينويسد كه فالكن « با سهولت شگفتآورى زبان كشور را فراگرفته و مثل مردم بومى آنجا سخن ميگويد و حتى زبان دربارى را نيز كه در بسيارى از كلمات با زبان عامه فرق دارد و اغلب لغات آن متعلق به زبان كامبوجى است كه يكى از شاهزادگان آن كشور زمانيكه پادشاه سيام گرديد در دربار معمول ساخت ، ميداند »( De Beze ; Memoire sur Ia vie de Constance Phaulkon . . . . Tokyo ,( ص 11 - 1947
( 2 ) - حديث . در امثال و حكم دهخدا به صورت « من اعان ظالما سلطه الله عليه » آمده است .
( 3 ) - ظاهرا مقدمات بمعنى گزارش مقدماتى و يا پيشنويس به كار رفته است .
( 4 ) - جمع رقم بمعنى حواله كتبى .
( 5 ) - هلند . منظور شركتهاى تجارتى انگليسى و هلندى مىباشد .