نقص است ، پاك و برهنه شود و هرچه مىبايد ، و آن صفات كمال است ، بدان آراسته گردد ، چنان كه شنيدهاى كه مبناى شرايع بر تخليه و تحليه است ، اعنى تخلّى « 1 » از اخلاق رذيله و تحلّى به صفات جميله ، و سرّ جملهء اين كيميا آن است كه روى از دنيا بگردانند و به خداى ، عزّ و جلّ ، آرند ، چنان كه اوّل رسول را ، عليه السّلام ، تعليم كرد و گفت :
« وَ اذْكُرِ اسْمَ رَبِّكَ وَ تَبَتَّلْ إِلَيْهِ تَبْتِيلًا »
« 2 » و معنى تبتيل آن بود كه از همهء چيزها گسسته گردد و همگى خود به دو دهد و تفصيل اين ، مقتضاى تطويل است و همهء كتب شرايع و احكام و رسايل معارف ارباب حال و مقام ، مبيّن اين مرام و شرح اين كلام است . پس واجب آيد كه در كشف اين مطالب و درك اين مآرب به حكم « خذ العلم من افواه الرّجال » خاك آستانهء اهل اللّه باشى و عمل و علم اين كيميا بياموزى و از يمن همّت هر خاكپايى ، گنج سعادت ابدى بيندوزى ، كه گفتهاند : خاقانى .
اگر كيمياى وفا جُست خواهى * جز از دست هر خاكپايى نيابى 326 / 11
دم خاكپايى تو را مس كند زر * پس از خاك به كيميايى نيابى
نفس عنبرين دار و مشك آتشين زانك * ازين خوشتر آب و هوايى نيابى
و هر فيضى را كه از قول و فعل ايشان بر تو فايض گردد غنيمت شمارى و عمل بر موجب علمى كه در طريق اكتساب اين كيميا بياموزند بر ذمّهء همّت واجب دارى تا واسطهء نيل خفيّات اسرار گردد ، كما قال عليه السّلام : « من عمل بما علم ورثه اللّه علم ما لا يعلم » . اللّهم ارزقنا علما ينفعنا و عملا يرفعنا و رفعنا بمجالسة الأبرار و جنّبنا عن مخالطة الأشرار و صلّى اللّه على محمّد و آله ، و صحابه الأخيار .
هامش
( 1 ) . نسخه : تجلى .
( 2 ) . مزّمّل ( 73 / 8 ) .