باب الجنّة فرفعوا رءوسهم فاذا الربّ ، تعالى ، قد اشرق فقال ، يا اهل الجنّة سلونى ، قالوا نسألك الرّضا عنّا ، قال رضاى أحلّكم دارى و انا لكم و ارى كرامتى » يعنى در آن حالت كه اهل جنت در بهشت باشند به انواع نعم آراسته و به اصناف كرم پيراسته ناگاه نورى بر در بهشت ساطع گردد بهشتيان سر بردارند و مشاهده تجلّيات انوار پروردگار كنند ، پس حق ، سبحانه و تعالى ، گويد : اى اهل جنّت بخواهيد از من گويند : آن مىخواهيم كه تو از ما راضى باشى جواب [ آيد ] كه رضاى من از شما [ آنست كه ] شما را به دارالسّلام در آوردم و سبب نيل كرامت من گشت ، كه اگر رضا و حسناى من سابقا به حكم :
« الَّذِينَ سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى أُولئِكَ عَنْها مُبْعَدُونَ »
« 1 » يارى و مددكارى شما نكردى ، دخول دارالسّلام و مصادفت اين درجه و مقام دست ندادى ، پس به حكم
« وَ آخِرُ دَعْواهُمْ أَنِ الْحَمْدُ لِلَّهِ »
« 2 » حمد پروردگار بجاى آريد و شكر الطاف و احسان كردگار بگزاريد ، بلكه حمد بارى ورد زبان فريقين « 3 » خواهد بود ، اعنى بهشتيان و موحّدان دوزخيان و حمد طايفهء دوم از كمال رضاست به قضا . قال اللّه تعالى :
« وَ قُضِيَ بَيْنَهُمْ بِالْحَقِّ وَ قِيلَ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
« 4 » معنى آنست كه حق ، سبحانه و تعالى ، در روز قيامت ميان بندگان به راستى قضا كند و هر فريقى طريقى پيش گيرند كه :
« فَرِيقٌ فِي الْجَنَّةِ وَ فَرِيقٌ فِي السَّعِيرِ »
« 5 » و همه
« الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ »
گويند كه بهشتيان از وصول به نعمت مصادفت غايت مطلوب و دوزخيان موحّد از كمال رضا به قضاى محبوب . 314 / 16 « 6 » شعر :
دل عاشق كجا و كام كجا * كام من كام توست كام تو چيست ؟
اى كه ارواح جمله مست تواند * بادهء تو كدام و جام تو چيست ؟
پس آن كس كه او را ايمان درست باشد چون در قيامت به عذاب دوزخ راضى خواهد بودن و حمد به تقديم خواهد رسانيد به محنت دنيا اولاتر كه راضى باشد و حمد آرد كه همهء محنت دنيا به يك ساعت عذاب دوزخ برابر نيايد به تخصيص كه احوال در دنيا به يك قرار نيست و محنت و الم نيز پايدار نى ، شك نيست كه از نوايب زمان و طوارق حدثان هيچ كس تلخى عنا نكشد كه از دست عافيت ، عاقبت شربتى « 7 » غنا بچشد و بار محنتى از محن هيچ محنتزده را نرنجاند كه به محنتى از منح ، آخرالامر او را
هامش
( 1 ) . انبياء ( 21 / 101 ) .
( 2 ) . يونس ( 10 / 10 ) .
( 3 ) . نسخه : فريفتن .
( 4 ) . زمر ( 39 / 75 ) .
( 5 ) . شورى ( 42 / 7 ) .
( 6 ) . ر . ك : حواشى .
( 7 ) . - شربت ياء بجاى كسره .