يعنى تو و مال تو هر دو از آن پدريد .
ديگرى به حضرت رسول ، عليه السّلام ، از بدخويى مادر خويش شكايت كرد .
رسول ، عليه السّلام ، فرمود : مادر تو هيچ بدخلق نبود در آن نه ماه كه حمل تو مىكرد و هيچ بدخلق نبود در آن دو سال كه تو را شير مىداد و هيچ خوى بد نداشت وقتى كه از براى تعهّد تو شبها بيدار و روزها تشنه مىگذاشت . گفت : يا رسول اللّه من مجازات او كردهام و مكافات حقوق او بجاى آورده . رسول ، عليه السّلام ، پرسيد كه چه كردهاى ؟
گفت : او را بر گردن خود برداشته حجّ بيت اللّه كرده . رسول ، عليه السّلام ، گفت : هنوز مجازات يك درد او كه وقت ولادت تو داشت نكردهاى .
و از حضرت رسالت روايت كرد كه فرمود : زينهار خود را از عقوق والدين نگاه داريد و حقوق ايشان ضايع مگذاريد كه به درستى و راستى كه بوى بهشت از هزارساله 282 / 10 راه مىآيد و ليكن آزاركنندهء پدر و مادر اين بوى را درنمىيابد و قاطع رحم و شيخ زانى و متكبّر نيز از اين بوى محروم خواهد بود .
و در خبر آمده است كه در روز قيامت فرزندان را اوّل از نماز بپرسند بعد از آن از حق پدر و مادر ، و زنان را از نماز پرسند بعد از آن از حقّ شوهر . يكى را از اهل تصوّف پرسيدند كه حق پدر و مادر چگونه نگاه بايد داشت و معامله با ايشان چگونه بايد كرد ؟
گفت : بايد كه در هنگام كلام آواز بلند نكشى و در روى ايشان از سر ملالت نگاه نكنى و در ظاهر و باطن موافقت ايشان ورزى ، و در هيچ حال مخالفت جائز ندارى ، و مادام كه در قيد حياتاند مرحمت و اشفاق و معاشرت به حسن اخلاق به تقديم رسانى ، و بعد از ممات دعاى خير از ايشان دريغ ندارى ، و با دوستان ايشان وفادارى و حقگزارى به جاى آرى ، كه حضرت خواجه ، عليه السّلام ، مىفرمايد : « انّ من ابرّ البرّ ان يصل الرّجل اهل ودّ أبيه » يعنى از نيكوترين كارها رعايت حقوق مواصلت است با دوستان پدر . 282 / 22
[ كلام مشايخ ]
شيخ حسن بصرى ، رضى اللّه عنه ، از حقوق پدر و مادر سؤال كردند ، گفت : حقّ پدر اعظم است و حقگزارى والده الزم است ، و لهذا خواجه ، عليه السّلام ، مىفرمايد : « الوالدة أوسط ابواب الجنّة » يعنى والده در ميانگى بهشت است كه بهترين درها اوست .
حضرت شيخ كبير ابو الجناب شيخ نجم الدّين الكبرى ، قدّس اللّه سرّه ، در اجازتنامهاى كه از براى شيخ كامل مكمّل شيخ سعد الدين الحموى 282 / 26 نوشته است مىگويد