كنگره قصر قيصر خواهد نشست و هيچ آفريدهاى از تجرّع شربت
« كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ »
« 1 » نتواند رست و به تحقيق تواند دانست كه هركسى را مدّت اقامت در اين كهنه سرا و مهلت بقا در اين فضاى فنا ، به تقدير ازلى و حكم لميزلى مقدّر است و در جريان « 2 » آن قضا و نفاذ اين حكم پير و جوان برابر ، لا جرم به ملاحظهء اين معانى ايّام جوانى را غنيمت شمارد و در هنگام فراغت خاطر و قوّت بدن و سلامت قوى ، طلب رضاى مولى اولى داند و اين ابيات را ورد زبان ، بل ، حرز جان سازد : بوستان .
جوانا ره طاعت امروز گير * كه فردا جوانى نيايد ز پير 230 / 7
فراغ دلت هست و نيروى تن * چو ميدان فراخ است گويى بزن
من آن روز را قدر نشناختم * بدانستم اكنون كه در باختم
قضا روزگارى ز من در ربود * كه هر روزى از وى شب قدر بود
نگهدار فرصت كه عالم دمى است * دمى پيش دانا به از عالمى است
و هميشه چنان تصوّر بايد كرد كه به غير يك نفس ، مهلت نمانده است ، پس آن نفس را به هرچه مهمّتر صرف بايد نمود تا از خسران دين و دنيا بازرسته باشد و به سعادت ابدى پيوسته و اگر نعوذ باللّه اينچنين خزاين نفيسه را كه انفاس شريفه است در لهو و لعب تلف كند هرآينه فرداى قيامت به حكم
« وَ لَوْ تَرى إِذِ الْمُجْرِمُونَ ناكِسُوا رُؤُسِهِمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ »
« 3 » شرمسارى از حضرت بارى خواهد برد و در آنجا تمنّاى
« فَارْجِعْنا نَعْمَلْ صالِحاً »
« 4 » فايده نخواهد كرد از آنكه به توبيخ
« وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ »
« 5 » با او گويند :
اى احمق تو از آنجا مىآيى و مدّتى چندين خزاين صورى و معنوى بر تو ارزانى داشته بوديم و تو را از براى تجارت در آنجا گذاشته و با وجود آنكه محفوف به خير ما بودى ، مشغول به غير ما شدى و ياد از حالت ملاقات ما نياوردى و كارى چنان كه بايد از براى چنين روز نكردى . « 6 » 230 / 21
حكايت [ عمل شبلى به يك حديث ]
- آوردهاند كه : شبلى 230 / 22 ، رحمة اللّه عليه ، گفت : چهارصد استاد را خدمت كردم بر اين استادان چهار هزار حديث خواندم و از اين چهار هزار حديث يكى را اختيار كردم و به عمل مىآرم ، زيرا كه در اين يك حديث نظر كردم خلاص و نجات
هامش
( 1 ) . آل عمران ( 3 / 185 ) .
( 2 ) . نسخه . حرمان .
( 3 ) . سجده ( 32 / 12 ) .
( 4 ) . سجده ( 32 / 12 ) .
( 5 ) . انعام ( 6 / 12 ) .
( 6 ) . ر . ك : حواشى .