درمان طلبان ز درد او محروماند * كاين درد به طالبان درمان ندهند
اين صفت متّقيان است كه حضرت خداوند مجيد در فرقان حميد وصف ايشان مىكند :
« إِنَّ الْمُتَّقِينَ فِي جَنَّاتٍ وَ عُيُونٍ آخِذِينَ ما آتاهُمْ رَبُّهُمْ إِنَّهُمْ كانُوا قَبْلَ ذلِكَ مُحْسِنِينَ . »
« 1 » يعنى به درستى كه پرهيزكاران و پاكيزه روزگاران را آرامگاه و منزل سكون جنّات و عيون است در حالتى كه گيرندهاند آنچه را پروردگار ايشان آماده ساخته است و براى ايشان آورده است كه كنه آن را هيچ عقل درنيابد و اين شرف و كرامت و الطاف و احسان دربارهء ايشان به واسطهء آن است كه ايشان پيش از اين از اهل احسان بودهاند ، لا جرم سزاوار احسان باشند كه
« هَلْ جَزاءُ الْإِحْسانِ إِلَّا الْإِحْسانُ »
« 2 » و تفسير تقوى و احسان ايشان مىكند كه
« كانُوا قَلِيلًا مِنَ اللَّيْلِ ما يَهْجَعُونَ »
« 3 » يعنى ايشان طايفهاىاند كه از شب اندكى خواب رفتندى ،
« وَ بِالْأَسْحارِ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ »
« 4 » و در اسحار به استغفار مشغول شدندى و در اموال خود سايل و محروم را حقّى لازم الادا دانستندى ، يعنى به بيدارى و شبزندهدارى و طاعت بارى مغرور نشدندى و از طلب مغفرت بازنماندندى و با عبادت بدنيّه « 5 » عبادت ماليّه قرين ساختندى تا به جمع اين صفات از اهل آن غرفات گردند كه حضرت خواجه مىفرمايد : « انّ فى الجنّة غرفا . » الحديث . يعنى : در جنّت غرفههاست كه از غايت لطافت ظهورش از بطون و بطونش از ظهور مىنمايد . اعرابيى شنيد ، گفت : يا رسول اللّه اين غرفهها كه راست ؟ گفت : آن كس را كه خوش سازد كلام خويش و مداومت نمايد بر صيام خويش و نماز بگزارد در شبها ، وقتى كه همهء مردم در خواب باشند .
فضيل عياض كه دنيا را به دين عوض كرده بود مىگفت : چون خسرو سيّارگان بساط نور را طى مىكند و شادروان ظلمت شب ، آفاق را فرومىپوشد و ساير انام در پس پردهء ظلام آرام مىگيرد ، شاد مىشوم كه وقت خلوت آمد و چون صبح عالمافروز عرصهء گيتى را روشن مىكند ، غم و اندوه بر دل من تاختن مىآرد كه باز با اغيار كار افتاد .
فبتنا على رغم الحسود و بيننا * حديث كطيب المسك شيب به الخمر 209 / 23
فلمّا اضاء الصّبح فرّق بيننا * و اىّ نعيم لا يكدّره الدّهر
هامش
( 1 ) . ذاريات ( 51 / 15 و 16 ) .
( 2 ) . رحمن ( 55 / 60 ) .
( 3 ) . ذاريات ( 51 / 17 ) .
( 4 ) . ذاريات ( 51 / 18 ) .
( 5 ) . مدينه .