كه قرآن خشم گرفتى سايهء رضاى سيّد بر او نيفتادى « 1 » و هركس را كه قرآن از وى راضى بودى خشم سيّد پيرامن او نگشتى . « 2 » آرى ارباب كمال [ در ] وصف كمال لطف و خلق او گفتهاند : شعر .
بيمار كرد غيرت لطفش نسيم را * خوشبوى كرد نفحهء خُلقش شمال را
فرسنگهاى دور بديده نمىشويد [ كذا ] * عفوش گناه را و سخايش سؤال را
ادنى شمّهاى [ از فضائل ] او در مكارم اخلاق و حلم و مرحمت و اشفاق آن است كه در ديباچهء كتاب بر آن اشارت كرديم كه چون قومى نادان الم بر دندان مبارك او رسانيدند [ خون از دهان او ] چون چشمهء حيات روانه بوده مىگفت : « اللهمّ اهد قومى فانّهم لا يعلمون » يعنى . بار خدايا قوم مرا تو هدايت روزى كن و اسلام كرامت فرماى ، كه ايشان به حقيقت مرا نمىشناسند و كمال مرحمت و عاطفت من نمىدانند ، و اذكيا از براى تخلّق بدين اخلاق فرمودهاند :
آنكه سيمت نداد زر بخشش * و آنكه پايت بريد سر بخشش 172 / 12
و آنكه زهرت دهد به دو ده قند * و آنكه از تو بُرَد در او پيوند
تا شوى در جهان وصل و فراق * دفترى از مكارم اخلاق « 3 »
حكايت [ احصاى خصال پيامبر ص از سوى امير المؤمنين ع ]
- آوردهاند كه يكى از سايلان به خدمت امير المؤمنين على ، كرّم اللّه وجهه و رضى عنه ، آمد و گفت : يا امير المؤمنين از خلق مصطفى ، صلى اللّه عليه و سلّم ، مرا حكايتى گوى و از مكارم اخلاق او رمزى بيان فرماى . امير المؤمنين فرمود كه تو جملگى نعمت دنيا بر شمار و در حيّز حصر آر و تعداد كن ، تا من نيز از بعضى مكارم اخلاق نبوى بيان كنم . گفت : احصاى نعيم دنيا و حصر آن در معيار و هم نمىگنجد و كتاب كريم [ در تقرير عجز از ادراك اين نعيم ] « 4 » به گوش حاضران مىرساند كه :
« وَ إِنْ تَعُدُّوا نِعْمَةَ اللَّهِ لا تُحْصُوها »
« 5 » ، امير المؤمنين فرمود كه : خداوند ، سبحانه و تعالى ، جملگى نعمت دنيا را قليل مىخواند كه :
« قُلْ مَتاعُ الدُّنْيا قَلِيلٌ »
« 6 » و خلق محمّد را ، عليه السّلام ، عظيم مىخواند كه :
« وَ إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ »
« 7 » و تو از توصيف قليل عاجزى ، من عظيم را چگونه وصف كنم ؟ و حضرت امير المؤمنين ده صفت حميده را از جميع مكارم
هامش
( 1 ) . بيفتادى .
( 2 ) . بكشستى .
( 3 ) . ر . ك : حواشى .
( 4 ) . ابراهيم ( 4 / 77 ) .
( 5 ) . ابراهيم ( 4 / 77 ) .
( 6 ) . نساء ( 4 / 77 ) .
( 7 ) . قلم ( 68 / 4 ) .