تواضع كند هوشمند گزين * نهد شاخ پرميوه سر بر زمين
و لهذا محبوب حضرت خالق و عزيزترين خلايق ، حضرت خواجه ، عليه السّلام ، كه خلاصهء آفرينش و نور ديده اهل بينش است ، در مقام تواضع مىگفت : « لا تفضّلونى « 1 » على يونس بن متّى » و در استكمال اين صفت از حضرت عزّت مسئلت مىنمود كه :
« اللّهم احينى مسكينا و امتنى مسكينا و احشرنى فى زمرة المساكين » و از اين جهت تاج
« لَعَمْرُكَ »
« 2 » بر سر او نهادند و ديباج
« إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ »
« 3 » بر دوش مبارك او انداختند ، تا بدانى كه هر سعادت و اقبال و هر عزّت و جلال كه خداوندان اهل يقين و بزرگان دين يافتهاند از تواضع و بندگى و مسكنت و سرافكندگى و از مذلّت و خوارى و شكستگى و بردبارى يافتهاند . رباعى :
از كبر مدار هيچ در سر هوسى * كز كبر به جايى نرسيده است كسى
چون زلف بتان شكستگى عادت كن * تا صيد كنى هزار دل در نفسى
حكايت [ بازى كودكان با پيامبر ص ]
- آوردهاند كه روزى وقت نماز ديگر ، رسول ، صلى اللّه عليه و سلّم ، قصد مسجد كرد تا نماز بگزارد ، كودكان مهاجر و انصار در راه گذر بازى مىكردند ، چون رسول را ديدند در وى آويختند و هر يكى مىگفتند كه « كن جملى » يعنى اشتر من باش ، رسول ، عليه السّلام ، با ايشان ساخته بود و زمام اختيار در دست ايشان نهاده ، اصحاب در مسجد انتظار مىكشيدند ، بلال حبشى به استقبال خدمتش آمد ، رسول را ، عليه السّلام ، ديد در دست بچگان مانده ، قصد گوشمال كرد ، رسول منع فرمود و گفت : تنگ شدن وقت نماز ، به « 4 » كه تنگ شدن دل كودكان ، برو گرد حجرات طاهره هرچه يا بى بيار تا خويشتن را از اين اطفال باز خرم . بلال رفت و گرد نه حجره برآمد ، هشت گردكان يافت ، به خدمت رسول آورد . گردكان به دست گرفت و مىگفت : اشتر خود بدين گردكان مىفروشيد ؟ كودكان گفتند : اشتر ديگران عف مىكند اگر تو نيز عف كنى بفروشيم . پيغامبر ، عليه السّلام ، روى به قبلهء دعا آورد و « يا الهى عفو » گفت ؛ جبرئيل آمد و رسول را ، عليه السّلام ، خبر داد كه بدين تواضع كه ورزيدى و بدين مسكنت و تضرّع كه عفو طلبيدى ، خداى نيمه اهل دوزخ را كه علف و هيمهء آتش بودند بخشيد و دربارهء
هامش
( 1 ) . نسخه : لا تعصلونى ، ر . ك . خلاصه شرح تعرف ص 577 .
( 2 ) . حجر ( 15 / 72 ) .
( 3 ) . قلم ( 68 / 4 ) .
( 4 ) . به بهتر .