پرداختند و عالم از ظلمت وجودش خالى ساختند چراغ آوردند ، سلطان برخاست و در روى كشته نظر انداخت و از براى شكر توفيق ربّانى سجدهگاه را به نور پيشانى ، منزل ماه ساخت و درويش را گفت : اگر ما حضرى دارى بيار ، نان و سركا « 1 » آورد ، سلطان بسيار از آن تناول كرد و چون برخاست درويش گفت : دو سه چيز بر من مشتبه شد ، از حضرت سلطان مىخواهم كه با رفع شبهه سوابق الطاف را با لواحق اعطاف مقرون گرداند : يكى آنكه چون سرهنگان آن بدبخت را بيرون آوردند سلطان چشم پوشيد و به اطفاى چراغ اشارت كرد ، بعد از قتل آن مدبر در روى او نظر انداخت ، سجدهء شكر [ به جاى ] آورد ، ديگر آنكه از نان و سركاى اين درويش به رغبت تمام خورد ، سلطان گفت : چون عرض واقعه كردى مرا به خيال گذشت كه در اين زمان معدلت و ايّام نصفت به غير فرزند من كسى را جرأت مبادرت اين صفت نباشد ، عزيمت من بر آن مصمّم بود كه اگر فرزند من نيز باشد قصاص نمايم ، چراغ را كشتم تا در كشتن او مهر پدرى مانع نشود و چون در روى او نظر كردم و فرزند من نبود شكر موهبت ايزدى گذاردم و از آن روز كه قصّهء اين واقعه به سمع من رسيده روزه نگشاده بودم ، شره در طعام خوردن از آن جهت بود .
زهى پادشاهى كه در ايّام عدل و انصاف و داد و دانش او . شعر :
آرام يافت در حرم امن ، وحش و طير * و آسوده گشت در كنف انس ، انس و جان 133 / 15
گردون فروگشاد كمر از ميان تيغ * و ايّام برگرفت زه از گردن كمان
از غصه خون گرفت چو نى ظلم را كمر * وز خنده بازماند چو گل عدل را دهان « 2 »
حكما در تحديد عدل گفتهاند كه عدل رسانيدن منافع است به ديگران از راه طبع ، پس چون شيمهء عادل نفع رسانيدن باشد ، به حكم آيه شريفهء « 3 »
« وَ أَمَّا ما يَنْفَعُ النَّاسَ فَيَمْكُثُ فِي الْأَرْضِ »
« 4 » بايد كه سبب افزونى عمر باشد و پادشاه عادل در جهان دير بماند .
حكايت [ محمّد بن ابراهيم الامامىّ 133 / 21
با منصور ]
- چنين آوردهاند كه محمّد بن ابراهيم الامامىّ ، رضى اللّه عنه ، گويد : روزى نشسته بودم و از طريق نصايح و مواعظ ، فرزندان خود را ارشاد مىكردم و ايشان را از زواجر و مناهى شرع تنبيهى مىنمودم كه امير المؤمنين منصور كس فرستاد و در احضار من استعجالى عظيم اظهار كرد ، چنان كه مرا گمان افتاد كه مگر كارى عظيم حادث شد و
هامش
( 1 ) . سركا - سركه .
( 2 ) . ر . ك . حواشى .
( 3 ) . رعد ( 13 / 17 ) .
( 4 ) . رعد ( 13 / 17 ) .