به سلوك طريق صواب از جملهء اولو الالباب ، گردد و منفتح شود روزنهاى به سوى دل او از عالم غيب ، پس بىهيچ شبهه و ريب ، عالمى شود عاقل ، كامل ، ملهم ، مؤيّد . قال عليه السّلام : « تفكّر ساعة خير من عبادة ستّين سنة » اين است ترجمهء 81 / 3 آنچه امام به تازى بيان كرده است « 1 » و به حقيقت اينچنين عالم ، نايب و ميراث دار انبيا تواند بود كه : « علماء امّتى كانبياء بنى إسرائيل » ديدهء هركس بر جمال انبيا و كمال ايشان نيفتد كه در قباب غيرت حق متوارىاند . للشّيخ الكبير نجم الدّين الكبرى :
للّه تحت قباب العزّ طائفة * اخفاهم فى رداء الفقر اجلالا 81 / 7
هم السّلاطين فى اضمار مسكنة * استعبدوا من ملوك الارض اقبالا
غبر ملابسهم شمّ معاطسهم * جرّوا على فلك الخضراء اذيالا
رباعى :
مردان رهش زنده به جانى دگرند * مرغان هواش ز آشيانى دگرند 81 / 11
منگر تو بدين ديده بديشان كايشان * بيرون ز دو كون در جهانى دگرند
اما سرور ارباب تجريد و مقتداى اصحاب تفريد ، مقرّب حضرت قيّومى ، مولانا جلال الدّين رومى ، علم لدنّى را به طريق واضحتر از اين آورده است و در ابيات مثنوى كه جامع اسرار معنوى است به بيان بديع ، اشارت بر اين معانى كرده : مثنوى :
دفتر صوفى سواد و حرف نيست * جز دل اسفيد همچون برف نيست 81 / 16
زاد دانشمند آثار قلم * زاد صوفى چيست ؟ انوار قدم
علم مىخواهى ، طريقش قولى است * كسب مىخواهى ، طريقش فعلى است
فقر خواهى آن به صحبت قايم است * نه زبانت كار مىآيد ، نه دست
و به حقيقت چنان است كه تزكيهء نفس و تصفيه [ به ] صيقل كردن آينهء جمالنماى دل حاصل گردد .
تا خلوت دل 81 / 22 خالى از اغيار نيابى * بام و در اين خانه پر از يار نيابى
نقل است 81 / 23 كه در حضرت سلطانى از سلاطين زمان ، جماعتى از روميان و چينيان در علم نقّاشى و صورتگرى معارضهاى مىكردند : مثنوى :
چينيان گفتند ما نقّاشتر * روميان گفتند ما با كرّ و فرّ
هامش
( 1 ) . ر . ك : حواشى .