آن عالم بازماند و مدد فيض به دو كمتر رسد و اگر اعمال بدنيّه كه عبارت است از احكام شريعت و آن كليد طلسمگشاى صورت قالب است پيدا گردد به واسطهء آن درى به عالم غيب گشاده شود و به تدريج چون به كليد شريعت طلسم صورت قالب گشاده گردد آنگه « 1 » كليد طريقت به دست آيد و طلسمات باطنى گشادن آغاز كند و اكثر امّت و متّبعان ملّت مرا سلوك بر اين نهج است و به حقيقت چنان است كه تا داد تصرّف كليد شريعت بر قانون فرمان و متابعت ندهند از طلسم صورت خلوص نيابند و داد شريعت آنگاه توان داد كه هر عضوى را بدان عمل مشغول كنى كه فرمودهاند و از آن عمل اجتناب نمايى كه نهى كردهاند ، تا دندانههاى كليد راستتر بر بندهاى طلسم بنشيند و گشاده گردد و اثر آن راستى بر زبان و از زبان به دل و از دل به غيب رسد و نور ايمان از غيب در دل پديد آيد و هرچند اين راستى زيادت مىگردد به واسطهء اعمال شرع ، انوار ايمان از غيب به دل زيادت مىرسد كه :
« لِيَزْدادُوا إِيماناً مَعَ إِيمانِهِمْ »
« 2 » تا آنگه كه پرورش صورت قالب بر قانون شريعت به كمال رسد ايمان در دل به كمال رسد ، چنان كه فرمود :
« لا يستقيم قلبه حتّى يستقيم لسانه و لا يستقيم لسانه حتّى يستقيم عمله » يعنى : ايمان هيچ كس از شما استقامت نيابد تا دل او مستقيم نشود و دل به صفت استقامت موصوف نگردد تا زبان او را استقامت حاصل نيايد و زبان او استقامت نپذيرد تا عمل او مستقيم نباشد .
اما سرّ گشاده شدن 51 / 17
پنج بند حسّ به پنج ركن شريعت
آن است كه انسان را به واسطهء حواس خمس آفاتى و حجبى « 3 » پديد آمده است كه به سبب آن حجب « 4 » به مقام بهايم و انعام رسيده است و اگر نعوذ باللّه در اين حجاب بماند و در برگرفتن آن بند تقصير نمايد در زمرهء آن طايفه داخل گردد كه در حقّ ايشان مىفرمايد :
« أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ . »
« 5 »
از آنكه بهايم و انعام را هرگز استيناس به حضرت ملك متعال در صفوف « الارواح جنود مجنّدة » نبوده و آلاتى كه بدان از عالم علوى و آخرت برخوردارى باشد هم ندارند ، پس از عذاب بازخواست و از عذاب حرمان مصادفت درجات عاليه و قرب
هامش
( 1 ) . در نسخه اصل : بتدريج آنك كليد .
( 2 ) . فتح ( 48 / 4 ) .
( 3 ) . مرصاد ص 161 نسخه متن : به پنج ركن شريعت حجتى .
( 4 ) . مرصاد . متن : حجت .
( 5 ) . اعراف ( 7 / 179 ) .