عبارتست از وجود امكانى و وجود ممكن كه حقيقت آن باصطلاح ارباب تصوُّف تعيُّن و تميّز وجود حقيقى است در مرتبهاى از مراتب . . .
چون اصل وجود واحد است و اين وجودِ واحد است كه بحسب باطن و بحسب اصل ذات متصف است به وحدت اطلاقى و از ناحيهء تجلى و ظهور در ماهيات ، متميز مىشود از اصل وجود مطلق ، از نواحى حدود وارد بر اصل حقيقت در مراتب نزول ، و وحدت اطلاقى مؤكِّد اصل وحدت است نه قادح در وحدت . چون مراتب وجود انحاى تعقُّلات حقند و متقوِّمند به باطن و اصل وجود ، از باب تقوم رقيقت به حقيقت و قوام صورت بمعنى ، اثر و اصل ناشى از باطن و معناست ولى غافل ، اثر را از صورت و ظاهر مىداند ولى - أي بسا كس را كه صورت راه زد - به همين لحاظ اهل معنا گويند ، حق ظاهر است و خلق مخفى و باطن و حق آنست كه ، اوست باطن و ظاهر و هو الحق الظاهر الباطن و الباطن الظاهر .
در بيان آن كه اول صادر از حق وجود منبسط است يا عقل اول و روح اعظم
اين مسأله در نزد عرفا و حكماى الهى مسلم است كه اول صادر از حق و نخستين جلوه وجود مطلق واحد است و - الواحد لا يصدر عنه الا الواحد - ولى اختلاف دارند در اينكه اين واحد عقل اول و روح كلي است ، يا وجود منبسط بر مظاهر خلقى .
در لسان قرآن از نخستين صادر از حق به - امر - تعبير شده است و فرموده است :
« وَ ما أَمْرُنا إِلَّا واحِدَةٌ »
و مسلم است كه مراد از امر ، امرِ تكويني است نه تشريعى ، چون ضرورت قائم است بر تعدُّد امر تشريعى ،