نه به ضميمهئى از ضمائم و حيثيتى از حيثيات ، و الا جهت امكانى ، بل كه تركيب از جهت وجوبى و امكانى در ذات اقدس أو ثابت مىشود ، و حق به تمام ذات متجلى و فياض است ، نه بجزء ذات ، و الا تركيب لازم مىآيد .
پس بايد جلوهء اول و فيضِ اول ، تمام اثر ذات حق و جلوهء تمام ذات و حقيقت مبدأ اول باشد ، و از بيِّناتست كه اثر تمام ذات ، تمام اثر ذات و جلوهء تمام ذات ، تمام جلوهء ذاتست ، در شدت و قوت و تماميَّت و صرافت غير متناهى است بعدهء غير متناهى ، پس تمام اثر نيز صرف و تام ، و محدوديتى در او متحقق نباشد ، مگر به قدرى كه لازم مجعوليت است ، و آن فقدان مرتبهء فوقيت همه كمالات و نقصان از درجهء شدت و قوت غير متناهيه مفيض بالذاتست ، زيرا كه دو مجعول بالذات و اثر بالذات حقيقت تعلُّقيه و حيثيت ارتباطيه است . پس حقيقت و حيثيتى از براى أو ، سواى ارتباط و تعلق متصور نمىتواند شد ، پس در محدوديت و صرافت تابع مرتبط إليه خواهد بود مگر به قدرى كه مقتضاى اثريّت و نزول است و أو اينست كه ، مبدأ اول ، تام بل كه فوق التمام است ، و اين مرتبه تام است . به عبارت ديگر مىگويم ، ذات اقدس مبدأ اول در شدت و عدّتِ كمالات غير متناهى است ، و اين مرتبه از وجود بحسب عدّت كمالات غير متناهى است نه بحسب عدت و شدت . و بعبارتِ ديگر ، وجود مبدأ اول ، صرفِ صرف ، و اين مرتبه از وجود ، صرفست ، و با وجود اين معنى ، نسبتِ اين مرتبه از وجود به مبدأ اول ، نسبت نقص به تمام و نسبت ضعف به قوت و نسبت فقر بغناست . . . » .
تمهيد القواعد ( فارسى ) — صفحة مقدمهء كتاب 108
مساهمون: صائن الدين علي بن محمد تركة
صمقدمهء كتاب ١٠٨