زيادت شود ، دانستيم كه هوا تر نيست ( بل ) خشكست از بهر آنك « 1 » معدهء تشنگان را همى خشكتر از آن كند كه خود هست . و چيزى كه آن مر ترها را خشك كندتر نباشد ، چنانك هرچ مر خشكها را تر كند خشك نباشد . پس ظاهر كرديم كه نرمى ديگرست و ترى ديگر ، و خشكى ديگرست و سختى ديگر . نرمى مر جوهر هوا را طبع است ، و آن نرمى مر او را ترى ثابت نكند چنانك نرمى « 2 » جوهر آتش مر خشكى او را همى دفع نكند . و آب تر نه بدانست [
a
101 ] كه نرمست ، از بهر آنك آتش نيز نرمست و لكن تر نيست . و خاك خشك نه بدانست كه سختست ، از بهر آنك آتش نيز خشك است و ليكن سخت نيست . و ما دانيم كه هرچ آن به آب تر شد ، نيز ترتر « 3 » از آن نشود . و همىبينيم كه ( اگر ) هوا تر شود « 4 » ، خاصّيت هوائى ازو بشود ، از بهر آنك خاصّيت هوا آنست كه مردم تن درست مر او را بجوف خويش اندر كشد و بازدهدش و رنجه نشود . و هوا اندر جايهاء « 5 » ژرف بأوقات و اندر كانهاء « 6 » گوهر كه اندرو آتش كنند و اندر كاريزها همى چنانتر شود كه هر كه بدان هوا در شود نيز دم نتواند « 7 » كشيدن و هلاك شود . پس دانستيم كه آن تر شده است چنانك بطبع آب « 8 » گشتست تا « 9 » خاصّيت هوائى ازو بشدست « 10 » .
پس اگر جوهر هوا از آب ترتر بودى چنين كه اين مرد همىگويد ، روا نبودى كه هوا از آب - كه ترى ( او ) از ترى هواست - تر شدى و تريش
هامش
( 1 ) از بهر آنك : + همىA( 2 ) نرمى : ترمىA( 3 ) ترتر : ترتراA( 4 ) تر شود :
+ كهA( 5 ) جايهاء : جامهاءA( 6 ) كانهاء : كافهاءA( 7 ) نتواند : نتوانستA( 8 ) آب : لبA( 9 ) تا : باA( 10 ) بشدست : بستدستA