زن دينست بدانچه از دين يك نصيب يافتست . پس ظاهر دخترست اندر زايش نفسانى و پشت سوى مادر دين دارد كه [
b
99 ] او خداوند تأويل است و روى سوى او كند ، از بهر اينست - گفتند - كه دختر چو بزايد پشتش « 1 » سوى روى مادر خويش باشد . و مؤمن باطن پسرى است ، روى سوى مادر دين دارد كه او خداوند تأويل است ، از بهر اينست كه پسر چو بزايد رويش سوى مادر خويش باشد . لا جرم مر ظاهرى را - كه دخترست و پشت سوى مادر علم « 2 » دارد - يك بهر دادند از مال و دين ، و آن ظاهر شريعت و تنزيل كتاب است . و مؤمن را كه پسر است و روى سوى مادر علم دارد ، دو بهره دادهاند از مال دينى « 3 » ، و آن ظاهر و باطن شريعتست و تنزيل و تأويل كتابست .
و اين بيانى شافى و دينى است مرين « 4 » سؤال را .
XXXI
. ( اندر سؤالهاى بىجواب از خواصّ عناصر )
بيت 68 - 69
چرا كه ترى بر آب بر پديدترست * به دو كنند همه چيزِ خشك را آغار ؟
هوا ز روى حقيقت از آب ترّ ترست * ز روى طبع بترّى هوا شدست مشار .
( 342 ) همىپرسد « 5 » اندرين دو بيت كه چرا ترى آب ظاهرترست ،
هامش
( 1 ) پشتش : پشتA( 2 ) علم : عالمA( 3 ) مال دينى : شايد « مال و دين »
( 4 ) مرين :
مر دينA( 5 ) پرسد : برسندA