.
XII
( اندر شرح « يكى » )
بيت 16 - 18
يكى كدام كه بسيارى اندرو موجود ؟ * يكى بمحض چرا گفت خالق جبّار ؟
يكى كه نه تضعيفش روا و نه تنصيف * فزون نگيرد و نقصانيى ز روى شمار
باضطراب و بتقريب يك نه بر تحقيق ، * چگونه بايد دانستن اين چنين گفتار ؟
( 146 ) از قدماء حكماء فلاسفهء سابق ( در ) علم حساب فيثاغورس « 1 » حكيم بودست ، خداوند اريثماطيقى « 2 » اوست . و قول اين حكيم فيلسوف آنست كه گويد « عالم حسّى متصوّر است ، و نظم « 3 » عالم بر ترتيب حسابست . و ابتداء عالم از يكى است ، و آن يكى صانع عالم است ، كه عالم متكثّر از يكى او پديد آمده است . » و گفت « چنانك يكى از عددها بذات خويش بىنيازست - يعنى اگر هيچ عدد نباشد يكى باشد - عددها « 4 » همه بيكى محتاج است اندر وجود خويش ؛ و اگر يكى نباشد « 5 » هيچ عدد نباشد ، و بهر عددى كه يكى را « 6 » از ( و ) بيرون كنند ، آن عدد نيست شود « 7 » . و خداى نيز - كه او يكى است - از هرچ آفريده است بىنياز است . و اگر عالم متكثّر نباشد او باشد ، و لكن اگر او نباشد عالم نباشد ، چنانك اگر يكى نباشد كثرت نباشد . »
هامش
( 1 ) فيثاغورس : نيثاغورسA( 2 ) اريثماطيقى : اريثما طبيعىA( 3 ) نظم : نضدA( 4 ) عددها : و عددهاA( 5 ) اگر يكى نباشد :Cf . Platon , Parmenide 661 c( 6 ) يكى را :
يكى ما راA( 7 ) آن عدد نيست شود :Cf . Parmenide 561 e