هر كه ازين عالم بر طاعت بيرون شود ، « 1 » فرشته شود بحدّ فعل ؛ و هر كه از طاعت بازگردد ، ديو شود [
b
45 ] بحدّ قوّت ؛ و اگر « 2 » آن ديو ازين عالم بيرون شود ، ديو باشد بحدّ فعل . و آنها كه آشكارااند « 3 » ، پرياناند بحدّ قوّت « 4 » ، و تا پرى نشوند ( بحدّ فعل ) ، بحدّ قوّت فرشته نباشند « 5 » ، و هر كه بحدّ قوّت فرشته « 6 » نشود ، بفعل فرشته نشود . پس هر كه ازين گروه - كه آشكارااند - پرى شود ، پنهان « 7 » شود از « 8 » آن ديگران ، تا چو پرى شود ، فرشته شود . و اين كه گفتيم مثل است بر اهل ظاهر و باطن ، كه هر كه « 9 » از ظاهر به باطن آيد ، چنان باشد « 10 » كه مردم پرى شود و نيكو صورت شود .
و زين « 11 » هر دو امّت ديواناند به نزديك « 12 » پيغمبر « 13 » - عليه السّلام - اعنى آنها كه از حدّ پنهانى بازگردند « 14 » ، ديوان جنّ چنيناند ، ( و آنها ) كه از آشكارگى بازگردند تا « 15 » اندر حدّ پنهانگى بيايند « 16 » ، شياطين انسى ( چنين ) اند ، چنانك خداى تعالى گفت : قوله
« وَ كَذلِكَ جَعَلْنا لِكُلِّ نَبِيٍّ عَدُوًّا شَياطِينَ الْإِنْسِ وَ الْجِنِّ »
« 17 » ( 145 ) و گوييم كه « 18 » نفس ناطقه اندر هر مردمى « 19 » فرشتهء بقوّت است ، و فرشتهء بقوّت پريست « 20 » چنانك گفتيم . و نفس شهوانى و نفس غضبى « 21 » اندر « 22 » هر كسى « 23 »
هامش
( 1 ) شود :
شوندA( در هر دو موضع )
( 2 ) و اگر : + برA( 3 ) هر كه ازين عالم . . . پرياناند به حد قوت ( به حد فعل قوتA)A: -R( 4 ) آشكارا : آشكارهA( 5 ) نباشندA:
نباشدR( 6 ) فرشتهR( در موضع اول ) : پرىA( 7 ) پنهانR: و پنهانA( 8 ) شود ازA: بود ازR( 9 ) هر كهR: -A( 10 ) باشدA: آيدR( 11 ) و زينA: و بعد ازينR( 12 ) به نزديكA:
نزديكR( 13 ) پيغمبرR: -A( 14 ) از حد پنهانى بازگردندA: از جسد پنهان بازگرددR( 15 ) ديوان جن . . . بازگردند تا ( ياA)A: -R( 16 ) اندر حد پنهانگى بيايند ( نيايندA) شياطين انسى چنيناندA: اندر جسد پنهانى نباشدR( 17 ) سورهء 6 ( الانعام ) آيهء 112
( 18 ) كهA: -R( 19 ) هر مردمىR: مردمA( 20 ) و فرشته به قوت پريستA: -R( 21 ) و نفس غضبىA: و غضبىR( 22 ) اندرR: اندA( 23 ) هر كس ( كسىA) دو ديوA: هر يكى ديوىR