بشاخها و برگهاء بسيار . اين معنى « ما و كيف » است ، « 1 » كه اندرين بيتها از آن پرسيده است .
( 138 ) و جواب عقلى فلسفى « 2 » هر كسى را كز « 3 » فرشته پرسد كه « چيست ؟ » آنست كه گفتند « 4 » كه اين اجرام كواكب « 5 » آسمان فرشتگاناند و زندگان و سخنگويانند ، و بفرمان خداى اندر عالم كاركناناند . و ثابت بن قرّة الحرّانىّ - كه مر كتب فلسفه را « 6 » ترجمه او كردست از زبان و خطّ يونانى به زبان و خطّ تازى - بر آنك افلاك و كواكب « 7 » احيا و نطقااند « 8 » برهان كردست و گفتست كه « 9 » « مردم را حيات و سخن بر آنست كه « 10 » جسد او شريفتر جسديست ، و اندر شريفتر جسدى - كآن جسد [
b
43 ] مردم است - شريفتر نفسى « 11 » فرود آمدست ، و آن نفس زنده و سخنگويست . » و اين مقدّمه صادقه است . آنگاه گفته است « و افلاك و انجم را اجساد ايشان بغايت شرف و لطافتست ، و بنهايت پاكيزگى است . » و اين مقدمهئى ديگر است صادقه . نتيجهء اين « 12 » دو مقدّمه آن آيد كه « 13 » مر افلاك و انجم را نفسى باشد بغايت شرف . و چو نفسى كه بغايت « 14 » شرفست نفس ناطقه است ، مر اين افلاك و انجم را نفس ناطقه است « 15 » « 16 » ، و ايشان زندگان و سخنگويانند . اين برهانيست « 17 » كه اين فيلسوف كرده است بر آنك فرشتگان افلاك و كواكباند و سخنگوىاند .
هامش
( 1 ) و كيف استA: و كيفيتR( 2 ) فلسفىA: قدمىR( 3 ) كزA: -R( 4 ) گفتند كهA:
گفتندR( 5 ) كواكبR: -A( 6 ) فلسفه راA: فل راR( 7 ) بر آنك . . . و كواكبA:
بر افلاك و كواكبR( 8 ) و نطقاR: و نطقA( 9 ) كه : كه اگرAاگرR( 10 ) بر آنستA:
بدانستR( 11 ) نفسى : نفسR( 12 ) نتيجهء اينA: نتيجه ازينR( 13 ) آن آيد كهA:
اندكR( 14 ) كه بغايت : كفايتA( 15 ) مر افلاك و انجم را . . . نفس ناطقه استA:
-R( 16 ) مر اين افلاك . . . استR: -A( 17 ) اين برهانيستA: و اين برهانيستR