اول ار ميداشت اسلام آشكار * قول او را كس نميكرد اعتبار
داشت از قوم او به ظاهر پيروى * تا كه گردد دين پيغمبر قوى
مختفى گر داشت چندى دين خود * باعث اين بود ار جوى دارى خرد
ور جلال الدين رومى در كتاب * گفته او را بوده ز اسلام اجتناب
بر سياق عامه گفته است اينسخن * وان نباشد هم برون از عقل و فن
خلقى ار باشند بر قولى مصر * كس نگويد ضد قول مشتهر
ور بگويد كس نخواند عاقلش * جز كه هم باشند قومى همدلش
صد هزارانراست بر قولى قرار * تو مگو صد جز كه باشندت هزار
پس جلال الدين رومى هم مصاب * بوده گر گفته است چيزى در كتاب
بود لازم اينقدر در اين مقام * باز برگردم بتفسير كلام
[ سوره الأنعام ( 6 ) : آيات 26 تا 44 ]
وَ هُمْ يَنْهَوْنَ عَنْهُ وَ يَنْأَوْنَ عَنْهُ وَ إِنْ يُهْلِكُونَ إِلاَّ أَنْفُسَهُمْ وَ ما يَشْعُرُونَ ( 26 ) وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقالُوا يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ ( 27 ) بَلْ بَدا لَهُمْ ما كانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ ( 28 ) وَ قالُوا إِنْ هِيَ إِلاَّ حَياتُنَا الدُّنْيا وَ ما نَحْنُ بِمَبْعُوثِينَ ( 29 ) وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلى رَبِّهِمْ قالَ أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ قالُوا بَلى وَ رَبِّنا قالَ فَذُوقُوا الْعَذابَ بِما كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ ( 30 )
قَدْ خَسِرَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِلِقاءِ اللَّهِ حَتَّى إِذا جاءَتْهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً قالُوا يا حَسْرَتَنا عَلى ما فَرَّطْنا فِيها وَ هُمْ يَحْمِلُونَ أَوْزارَهُمْ عَلى ظُهُورِهِمْ أَلا ساءَ ما يَزِرُونَ ( 31 ) وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلاَّ لَعِبٌ وَ لَهْوٌ وَ لَلدَّارُ الْآخِرَةُ خَيْرٌ لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ أَ فَلا تَعْقِلُونَ ( 32 ) قَدْ نَعْلَمُ إِنَّهُ لَيَحْزُنُكَ الَّذِي يَقُولُونَ فَإِنَّهُمْ لا يُكَذِّبُونَكَ وَ لكِنَّ الظَّالِمِينَ بِآياتِ اللَّهِ يَجْحَدُونَ ( 33 ) وَ لَقَدْ كُذِّبَتْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ فَصَبَرُوا عَلى ما كُذِّبُوا وَ أُوذُوا حَتَّى أَتاهُمْ نَصْرُنا وَ لا مُبَدِّلَ لِكَلِماتِ اللَّهِ وَ لَقَدْ جاءَكَ مِنْ نَبَإِ الْمُرْسَلِينَ ( 34 ) وَ إِنْ كانَ كَبُرَ عَلَيْكَ إِعْراضُهُمْ فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَبْتَغِيَ نَفَقاً فِي الْأَرْضِ أَوْ سُلَّماً فِي السَّماءِ فَتَأْتِيَهُمْ بِآيَةٍ وَ لَوْ شاءَ اللَّهُ لَجَمَعَهُمْ عَلَى الْهُدى فَلا تَكُونَنَّ مِنَ الْجاهِلِينَ ( 35 )
إِنَّما يَسْتَجِيبُ الَّذِينَ يَسْمَعُونَ وَ الْمَوْتى يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ ثُمَّ إِلَيْهِ يُرْجَعُونَ ( 36 ) وَ قالُوا لَوْ لا نُزِّلَ عَلَيْهِ آيَةٌ مِنْ رَبِّهِ قُلْ إِنَّ اللَّهَ قادِرٌ عَلى أَنْ يُنَزِّلَ آيَةً وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ ( 37 ) وَ ما مِنْ دَابَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْهِ إِلاَّ أُمَمٌ أَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِي الْكِتابِ مِنْ شَيْءٍ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ يُحْشَرُونَ ( 38 ) وَ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآياتِنا صُمٌّ وَ بُكْمٌ فِي الظُّلُماتِ مَنْ يَشَأِ اللَّهُ يُضْلِلْهُ وَ مَنْ يَشَأْ يَجْعَلْهُ عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ( 39 ) قُلْ أَ رَأَيْتَكُمْ إِنْ أَتاكُمْ عَذابُ اللَّهِ أَوْ أَتَتْكُمُ السَّاعَةُ أَ غَيْرَ اللَّهِ تَدْعُونَ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ ( 40 )
بَلْ إِيَّاهُ تَدْعُونَ فَيَكْشِفُ ما تَدْعُونَ إِلَيْهِ إِنْ شاءَ وَ تَنْسَوْنَ ما تُشْرِكُونَ ( 41 ) وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ وَ الضَّرَّاءِ لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ ( 42 ) فَلَوْ لا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا تَضَرَّعُوا وَ لكِنْ قَسَتْ قُلُوبُهُمْ وَ زَيَّنَ لَهُمُ الشَّيْطانُ ما كانُوا يَعْمَلُونَ ( 43 ) فَلَمَّا نَسُوا ما ذُكِّرُوا بِهِ فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً فَإِذا هُمْ مُبْلِسُونَ ( 44 )
و ايشان باز ميدارند از آن و دورى ميكنند از آن و هلاك نميكنند مگر نفسهاى خود را و نميدانند ( 26 )
و اگر به بينى هنگامى را كه باز داشته شده باشند بر آتش پس گويند اى كاش ما برگردانيده ميشديم و تكذيب نميكرديم با آيتهاى پروردگار خود را و ميبوديم از گروندگان ( 27 )
بلكه ظاهر شد مر ايشان را آنچه بودند كه پنهان ميداشتند از پيش و اگر برگردانيده ميشدند عود ميكردند به آنچه نهى كرده شده بودند از آن و بدرستى كه ايشان دروغ گويانند ( 28 )
و گفتند نيست آن مگر زندگانى ما در دنيا و نباشيم ما برانگيخته شدگان ( 29 )
و اگر به بينى هنگامى كه بازداشته باشند بر پروردگارشان آيا نيست اين به حق گويند آرى به حق پروردگار ما گويد پس بچشيد عذاب را بسبب بودنتان كافران ( 30 )
بتحقيق زيان كردند آنان كه تكذيب كردند رسيدن بجزاى خدا را تا چون آيد ايشان را قيامت ناگاه گويند اى حسرت ما بر آنچه تقصير كرديم در آن و ايشان بر ميدارند و زرهاى خود را بر پشتهاى خود آگاه باشيد بد است آنچه بر ميدارند به پشت ( 31 )
و نيست زندگانى دنيا مگر بازى و هزل و هر آينه سراى آخرت بهتر است از براى آنان كه ميپرهيزند آيا پس در نمىيابند بعقل ( 32 )
بتحقيق ميدانيم كه اندوهناك ميسازد ترا آنچه ميگويند پس بدرستى كه ايشان تكذيب نميكنند ترا و ليكن ستمكاران بآيتهاى خدا انكار ميكنند ( 33 )
و بتحقيق تكذيب كرده شدند رسولان چند پيش از تو پس صبر كرديد بر آنچه تكذيب كرده شدند و رنجانيده شدند تا آمد ايشان را يارى ما و نيست بدل كننده مر سخنان خدا را و بحقيقت آمد ترا از خبر فرستادهشدگان ( 34 )
و اگر چه باشد كه عظيم آمده بر تو اعراض ايشان پس اگر توانى كه بجويى نقبى در زمين يا نردبانى در آسمان پس به يارى ايشان را علامتى و اگر خواستى خدا هر آينه جمع كردى ايشان را بر هدايت پس مباش البته از نادانان ( 35 )
اجابت نميكنند مگر آنان كه ميشنوند و مردگان بر مىانگيزدشان خدا پس بسوى او برگردانيده ميشوند ( 36 )
و گفتند