« قالوا » عبدهء عجل باشد چنانچه ما در ترجمه بيان كرديم
وَ لكِنَّا حُمِّلْنا
و ليكن ما حمل كرده شديم
أَوْزاراً مِنْ زِينَةِ الْقَوْمِ
بارها از زرينهء گروه قبطيان كه از ايشان بعاريت گرفته بوديم براى عروسى يا زينت عيد ، و به جهت آنكه ايشان بخروج ما از شهر مصر واقف نشوند در وقت بيرون آمدن رد آنها بايشان نكرده بوديم
فَقَذَفْناها
پس آن زرينه را به حكم هارون يا به حكم سامرى بنا بر اختلاف مفسرين در آتش انداختيم .
و بنا بروايت على بن ابراهيم عليه الرحمه چنانچه بعد از اين ان شاء اللَّه تعالى مىآيد بوسوسهء ابليس چنين كردند
فَكَذلِكَ
پس چنانچه ما افكنده بوديم
أَلْقَى السَّامِرِيُّ
افكند سامرى آنچه از زرينه كه با او بود .
فَأَخْرَجَ لَهُمْ
پس بيرون آورد سامرى براى ايشان از آن حلى كه در آتش افكنده بود
عِجْلًا
به شكل گوساله
جَسَداً
كالبدى كه
لَهُ خُوارٌ
بود مر او را بانك گوساله ، و در سورهء مباركهء اعراف « 1 » گذشت كه قرائت حضرت امير المؤمنين عليه السّلام « جؤار » بضم جيم و همزه است ، معنى خوار و جوار يكى است
فَقالُوا
پس گفتند سامرى و اتباع او مر عبدهء عجل را
هذا إِلهُكُمْ وَ إِلهُ مُوسى
اين گوساله معبود شما و معبود موسى است
فَنَسِيَ
پس موسى فراموش كرد و ترك نمود عبادت خداى خود را و بجانب جبل طور روان شد . بعد از اين حق تعالى در مقام الزام گوسالهپرستان فرمود كه :
[ سوره طه ( 20 ) : آيات 89 تا 91 ]
أَ فَلا يَرَوْنَ أَلاَّ يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلاً وَ لا يَمْلِكُ لَهُمْ ضَرًّا وَ لا نَفْعاً ( 89 ) وَ لَقَدْ قالَ لَهُمْ هارُونُ مِنْ قَبْلُ يا قَوْمِ إِنَّما فُتِنْتُمْ بِهِ وَ إِنَّ رَبَّكُمُ الرَّحْمنُ فَاتَّبِعُونِي وَ أَطِيعُوا أَمْرِي ( 90 ) قالُوا لَنْ نَبْرَحَ عَلَيْهِ عاكِفِينَ حَتَّى يَرْجِعَ إِلَيْنا مُوسى ( 91 )
أَ فَلا يَرَوْنَ أَلَّا يَرْجِعُ إِلَيْهِمْ قَوْلًا
كلمهء « ان » مخففه از مثقله است به اين تقدير كه « أ فلا يرون انه لا يرجع اليهم قولا » آيا نميدانند گوسالهپرستان اينكه شأن اين است كه
هامش
( 1 ) - س 7 ، ى 148