بگردانيم غلهاى آتشين را در گردنهاى آنان كه كافر شدند . ظاهر اين بود كه گفته شود : و جعلنا الاغلال فى اعناقهم تا ضمير جمع راجع شود بر متكبرين و مستضعفين كه سبق ذكر يافتهاند پس ايراد اسم ظاهر بجاى ضمير اشعار به علت جعل اغلالست در اعناق كه آن كفر و شرك است .
هَلْ يُجْزَوْنَ
استفهام انكاريست يعنى جزا داده نشوند اين كافران
إِلَّا ما كانُوا يَعْمَلُونَ
اى : الاجزاء اعمالهم يعنى مگر جزاء كردار قبيح ايشان اين تقدير بنا بر آنست كه كلمهء ما مصدريست و مدخول خود را بمصدريت فروز مىآورد .
و بعد از اين به جهت تسلى خاطر خطير سيد المرسلين صلوات اللَّه عليه و آله مىفرمايد :
وَ ما أَرْسَلْنا فِي قَرْيَةٍ مِنْ نَذِيرٍ
و نفرستاديم ما در هيچ شهرى و ديهى از بيمكننده يعنى پيغمبرى
إِلَّا قالَ مُتْرَفُوها
مگر آنكه گفتند متنعمان و متكبران آن قريه مر آن پيغمبر را
إِنَّا بِما أُرْسِلْتُمْ بِهِ كافِرُونَ
بدرستى كه ما به آنچه فرستاده شدهايد شما به آن منكرانيم
وَ قالُوا
و گفتند از روى تكبر و افتخار
نَحْنُ أَكْثَرُ أَمْوالًا وَ أَوْلاداً
ما بيشتريم از روى مالها و فرزندان از شما يعنى مال و اولاد ما بيش از شماست پس ما از دعوى نبوت از شما سزاوارتر باشيم .
وَ ما نَحْنُ بِمُعَذَّبِينَ
و نيستيم ما عذاب كردهشدگان زيرا كه اصلا عذاب تحقق ندارد تا آنكه مرارت عذاب را بچشيم . و مىتواند كه مراد نفى عذاب از خودشان باشد نه نفى عذاب مطلق به اين معنى كه خدايى كه ما را در دنيا گرامى داشته بنعيم عظيمه ، در آخرت به عذاب ما را خوار نخواهد گردانيد . تخصيص مترفين و متنعمين به ذكر با آنكه همه آن جماعت در انكار ما جاء به النبى اصرار داشتند به جهت آنست كه داعى قوى در انكار و تكبر ، اموال دنيوى و انهماك در ورطه شهوات و لذاتست .
[ سوره سبإ ( 34 ) : آيات 36 تا 37 ]
قُلْ إِنَّ رَبِّي يَبْسُطُ الرِّزْقَ لِمَنْ يَشاءُ وَ يَقْدِرُ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ ( 36 ) وَ ما أَمْوالُكُمْ وَ لا أَوْلادُكُمْ بِالَّتِي تُقَرِّبُكُمْ عِنْدَنا زُلْفى إِلاَّ مَنْ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ لَهُمْ جَزاءُ الضِّعْفِ بِما عَمِلُوا وَ هُمْ فِي الْغُرُفاتِ آمِنُونَ ( 37 )