نرسند
وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا
و گمان ميبرديد شما در آن وقت بخداى تعالى گمانهاى مختلف ، مخلصان ثابت القلوب گمان داشتند كه حق تعالى دين خود را محافظت خواهد كرد و مؤمنان را نصرت خواهد داد و منافقان را مظنه آنكه مسلمانان را تاب مقاومت احزاب كفار نيست . و الف « الظنونا » الف فاصله است كه بواسطهء حسن كلام زياد ميكنند
هُنالِكَ ابْتُلِيَ الْمُؤْمِنُونَ
در آنجا آزموده شدند مؤمنان به اين معنى كه ثابت قدمان از اهل تزلزل ممتاز گشتند
وَ زُلْزِلُوا زِلْزالًا شَدِيداً
و جنبانيده شدند اكثر مسلمانان جنبانيده شدنى سخت . يعنى اكثر اهل ايمان بواسطهء خوف و بد دلى از مكان جنگ به حركت درآمده عزم فرار نمودند و هر يكى اين المفر را تكرار ميكردند .
[ سوره الأحزاب ( 33 ) : آيات 12 تا 14 ]
وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ إِلاَّ غُرُوراً ( 12 ) وَ إِذْ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ يا أَهْلَ يَثْرِبَ لا مُقامَ لَكُمْ فَارْجِعُوا وَ يَسْتَأْذِنُ فَرِيقٌ مِنْهُمُ النَّبِيَّ يَقُولُونَ إِنَّ بُيُوتَنا عَوْرَةٌ وَ ما هِيَ بِعَوْرَةٍ إِنْ يُرِيدُونَ إِلاَّ فِراراً ( 13 ) وَ لَوْ دُخِلَتْ عَلَيْهِمْ مِنْ أَقْطارِها ثُمَّ سُئِلُوا الْفِتْنَةَ لَآتَوْها وَ ما تَلَبَّثُوا بِها إِلاَّ يَسِيراً ( 14 )
وَ إِذْ يَقُولُ الْمُنافِقُونَ
و ياد كن وقتى را كه گفتند منافقان
وَ الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ
و آنان كه در دلهاى ايشان بيماريست يعنى ضعف اعتقاد است
ما وَعَدَنَا اللَّهُ وَ رَسُولُهُ إِلَّا غُرُوراً
وعده نداده ما را خداى تعالى و فرستادهء او مگر وعده بفريب زيرا كه ما را وعده فتح ملك كسرى و قيصر ميدهند و ما بالفعل بواسطهء غايط بيرون نميتوانيم رفت
وَ إِذْ قالَتْ طائِفَةٌ مِنْهُمْ
و ياد كن اين را نيز كه چون ميگفتند گروهى ازين اهل نفاق
يا أَهْلَ يَثْرِبَ لا مُقامَ لَكُمْ
اى اهل مدينه نيست جاى بودن مر شما را در اين لشگرگاه
فَارْجِعُوا
پس بازگرديد بمنزلهاى خود كه در مدينه داريد يا باز - گرديد بدين پدران خود و محمد را بدين خود بگذاريد . يثرب يكى از نامهاى مدينه