إِنَّكَ لا تَهْدِي مَنْ أَحْبَبْتَ
بدرستى كه تو اى محمد بمطلب نميتوانى رسانيد كسى را كه دوست داشته باشى بلكه تو مطلب را ميتوانى نمود
وَ لكِنَّ اللَّهَ يَهْدِي مَنْ يَشاءُ
و لكن خداى تعالى بمطلب مىرساند كسى را كه خواهد يعنى كسى را كه طالب حق باشد و از عناد و خودرائى اجتناب كند
وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
و او داناتر است به حال آن كسانى كه هدايت يافتهاند . اهل خلاف بر آنند كه اين آيه در شأن ابو طالب نازل شده كه حضرت رسالتپناه طالب ايمان او بود و خواست كه ايمان بيارد و او ايمان نياورد . و پوشيده نيست كه اين آيت دلالت بر عدم ايمان ابو طالب نميكند زيرا كه حق تعالى او را قبل از بعثت محمد مصطفى صلى اللَّه عليه و آله هدايت كرده بود و او از جملهء اوصياء بود و وصايت خود را به پيغمبر صلوات اللَّه عليه و آله سپرد و ليكن او ايمان خود را مخفى ميداشت چنانچه در حديث است كه
« ان مثل ابى طالب مثل اصحاب الكهف اسروا الايمان و اظهروا الشرك فآتاهم اللَّه اجرهم مرتين »
و وجه اسرار او ايمان را اين است كه تا قادر باشد بر نصرت پيغمبر و آيهء
وَ هُوَ أَعْلَمُ بِالْمُهْتَدِينَ
دلالت بر ايمان او دارد و مفسرين عامه تأويل كردهاند و گفتهاند كه مراد از مهتدين مستعدين بر هدايت است و ايضا اجماع اهل بيت عليهم السلام بر ايمان او منعقد شده و اجماع اهل بيت حجتيست قاطع و برهانى است ساطع .
وَ قالُوا
و گفتند يعنى از كفار قريش
إِنْ نَتَّبِعِ الْهُدى مَعَكَ
اگر پيروى كنيم حق را با تو يعنى اگر ايمان به تو آريم
نُتَخَطَّفْ مِنْ أَرْضِنا
ربوده شويم از زمين خود زيرا كه اعراب بوادى ما را از اين ملك بيرون كنند . آوردهاند كه حارث