وَ شَجَرَةً
أى : فأنشأنا لكم بذلك المطر شجرة يعنى پس بيافريديم براى انتفاع شما به آن آب باران درختى يعنى درخت زيتون چنانچه على بن ابراهيم تصريح به آن كرده و گفته : « و الشجرة شجرة الزيتون »
تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ
بيرون مىآيد آن درخت از كوهى كه در بقعهء سيناست بر اصح اقوال و بعضى گفتهاند كه : سينا بمعنى بركتست و معنى آيه اينكه بيافريديم درخت زيتون را كه بيرون ميآيد و ميرويد از كوه با بركت .
و بعضى گفتهاند كه مجموع طور سينا نام كوه موسى است چون احداث درخت زيتون بار اول در آن كوه شده لهذا حق تعالى فرموده : «
وَ شَجَرَةً تَخْرُجُ مِنْ طُورِ سَيْناءَ
»
تَنْبُتُ بِالدُّهْنِ وَ صِبْغٍ لِلْآكِلِينَ
أى تنبت متلبسا بالدهن و بالصبغ للآكلين يعنى ميرويد ميوهء آن درخت در حالتى كه متلبس بروغن و نان خورش است براى خورندگان يعنى ميروياند درخت زيتون ميوه را در حالتى كه آن جامع دهنيت و صبغيت است كه هم از روغن آن تدهين ميكنند و چراغ مىافروزند و هم از ميوهء آن نان خورش ميسازند ، بنا برين مراد از صبغ ادام و نان خورش است چنانچه صاحب مجمع البيان آورده كه « جعل اللَّه فى هذه الشجرة أدما و دهنا فالادم الزيتون و الدهن الزيت » و
قد روى عن النبى صلى اللَّه عليه و آله أنه قال : « الزيت شجرة مباركة فأتدموا به و ادهنوا »
يعنى درختى كه زيت از آن حاصل مىشود درختى با بركتست پس بايد كه شما نانخورش خود به آن كنيد و بدن خود را نيز از روغن آن تدهين نماييد و بعضى گفتهأند كه مراد اين است كه هم تدهين و هم ايتدام از روغن زيتون واقع مىشود به اين قسم كه نان را در ميان روغن آن ميزنند تا رنگى بهمرساند و چرب شود و بعد از آن آن را ميخورند و چون أصل معنى صبغ رنگست راضى به اين توجيه به جهت آن شدهاند كه تا معنى اصلى آن نيز درين مقام دخلى داشته باشد .
[ سوره المؤمنون ( 23 ) : آيات 21 تا 22 ]
وَ إِنَّ لَكُمْ فِي الْأَنْعامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمَّا فِي بُطُونِها وَ لَكُمْ فِيها مَنافِعُ كَثِيرَةٌ وَ مِنْها تَأْكُلُونَ ( 21 ) وَ عَلَيْها وَ عَلَى الْفُلْكِ تُحْمَلُونَ ( 22 )