كه غير از خالق جليل كه خداى تعالى است خالقى ديگر مىباشد ؟ حضرت فرمود :
اللَّه تبارك و تعالى يقول :
فَتَبارَكَ اللَّهُ أَحْسَنُ الْخالِقِينَ
. فقد أخبر أن فى عباده خالقين و غير خالقين منهم عيسى بن مريم صلى اللَّه عليه خلق من الطين كهيئة الطير باذن اللَّه فنفخ فيه فصار طائرا و السامرى خلق لهم عجلا جسدا له خوار »
على بن ابراهيم گويد كه :
خلق درين آيه بمعنى تقدير و اندازه است نه بمعنى ظاهرى آن كه آفريدن باشد چنانچه معتزله فهميدهاند و به اين آيه استدلال كردهاند كه ما خالق افعال خوديم مستقلا و خداى تعالى را در آن أصلا صنعتى و مشيتى و ارادهاى نيست حقيقت كلام آنست كه اكثر علماء فرقهء ناجيه به اين رفتهاند كه بنده در افعال خود جزء أخير علت تامه است و احداث وجود از حق سبحانه و تعالى است بنا بر مقدمهء مقررهء « لا مؤثر فى الوجود الا اللَّه » و متقدمين اين فرقهء عليه را اعتقاد آنست كه احداث وجود افعال عباد از عباد است أمانه به اين معنى كه حق تعالى را در آن مشيتى و ارادهاى نباشد چنانچه معتزله گويند بلكه در هر فعلى از افعال الهى و افعال عباد تحقق خصال سبعه لازم است بطريق اختيار نه بطريق حتم و در كتاب محاسن برقى در باب اراده و مشيت از حريز بن عبد اللَّه و عبد اللَّه بن مسكان منقولست كه
« قال أبو جعفر عليه السّلام : لا يكون شىء فى الارض و لا فى السماء الا بهذه الخصال السبع بمشية و ارادة و قدر و قضاء و اذن و كتاب و أجل »
چنانچه در آخر سورهء « دهر » مذكور خواهد شد .
[ سوره المؤمنون ( 23 ) : آيات 15 تا 17 ]
ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذلِكَ لَمَيِّتُونَ ( 15 ) ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ ( 16 ) وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرائِقَ وَ ما كُنَّا عَنِ الْخَلْقِ غافِلِينَ ( 17 )
ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذلِكَ لَمَيِّتُونَ
پس بدرستى كه شما پس از اتمام خلقت هر آينه مردگانيد نزد انقضاء آجال ،
ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ تُبْعَثُونَ
پس بدرستى كه شما در روز قيامت برانگيخته شويد براى محاسبه و مجازات .
وَ لَقَدْ خَلَقْنا فَوْقَكُمْ
و هر آينه بتحقيق آفريديم بر بالاى سر شما .
سَبْعَ