إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
بدرستى كه آنان كه نگرويدند به خدا رسول او
وَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
مراد از « و يصدون » منع بر سبيل دوام است چنانچه صيغهء مضارع دلالت بر آن مىكند مثل آنكه گويند : زيد يطرب و يشرب . يعنى زيد هميشه طرب مىكند و هميشه شراب مىآشامد . ازينجهت صيغهء مضارع معطوف شد بر صيغهء ماضى يعنى آنان كه كافر شدند و هميشه چه در ماضى و چه در غير آن مسلمانان را منع ميكنند از راه خداى تعالى كه مطلق خير است كه به آن تقرب جويند بخداى تعالى
وَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ
و منع ميكنند مردم را از دخول مسجد الحرام
الَّذِي
آن مسجد الحرامى كه
جَعَلْناهُ
گردانيدهايم آن را
لِلنَّاسِ
براى همه مردمان
سَواءً الْعاكِفُ فِيهِ
حالكونى كه برابر است در آن كسى كه عاكف و مقيم باشد
وَ الْبادِ
و كسى كه مسافر باشد خبر « ان » در «
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
» محذوف است بنا بر دلالت آخر آيه بر آن يعنى : ان الذين كفروا و يفعلون كذا و كذا نذيقهم من عذاب اليم . بعضى از اجلاء افاضل معاصرين كه يدى طولى و حظى اوفى دارند در تصحيح الفاظ مطابق قواعد مقرره هر چند تصحيف باشد در ترجمهء كتاب كافى فرموده كه : « ان » در «
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا
» از حروف مشبهه بفعل نيست تا آنكه محتاج بحذف خبر باشد بلكه بصيغهء امر است از مضاعف باب ضرب و بعد ازين گفته كه : ان بفتح همزه و تشديد نون ريختن آبست به زمين و مراد ازينجا دور كردنست از رحمت الهى و صيغهء امر گاهى در معنى نفرين مستعمل مىشود چنانچه در دعا نيز مستعمل مىشود يعنى : دور كن از رحمت الهى آن جماعتى را كه كافر شدند و منع خواهند كرد مردم را از راهى كه اللَّه تعالى قرار داده تا آخر ، گمان ناقص كاتب الحروف اينست كه از زمان نزول قرآن تا اين زمان احدى اين آيه را چنين تفسير نكرده باشد و اين نوع سخنان خالى از جسارت و جرأت نيست نعوذ باللّه من الجرأة بما لا يليق و ارجو توفيق العمل بما هو حقيق . مخفى نماند كه محتملست كه مراد از مسجد الحرام مكهء معظمه باشد بطريق مجاز از جهت حرمت و