از سجود مطلقا مطاوعت مخلوقات است مر جناب مقدس الهى را در آنچه احداث نموده در آنها و اگر عالم را بمجموعه حى ناطق دانند چنانچه ظن بعضى از عرفاء كاملين است سجود مطلقا ميتواند كه بمعنى خود باشد و مجملى از اين گذشت
وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ
و بسيارى از مردمان كه از سجود الهى سرپيچيدند سزاوار شده بر آنها عذاب ، بنا بر اين «
وَ كَثِيرٌ حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ
» مبتدا و خبر است و اگر سجود را بمعنى افتقار و يا بمعنى تسخير گيرند محتمل است كه « و كثير » معطوف باشد به «
وَ الشَّمْسُ وَ الْقَمَرُ
» و «
حَقَّ عَلَيْهِ الْعَذابُ
» صفت آن يعنى مسخر خداى تعالى و مفتقر بر او است بسيارى از مردم كه سزاوار شده بر ايشان عذاب
وَ مَنْ يُهِنِ اللَّهُ
و كسى را كه خوار گرداند خداى تعالى
فَما لَهُ مِنْ مُكْرِمٍ
پس نيست مر او را هيچ گرامىكنندهاى
إِنَّ اللَّهَ يَفْعَلُ ما يَشاءُ
بدرستى كه خداى تعالى مىكند آنچه را كه خواهد از اهانت و اكرام بر وفق عمل عاملان و اعتقاد معتقدان .
[ سوره الحج ( 22 ) : آيات 19 تا 22 ]
هذانِ خَصْمانِ اخْتَصَمُوا فِي رَبِّهِمْ فَالَّذِينَ كَفَرُوا قُطِّعَتْ لَهُمْ ثِيابٌ مِنْ نارٍ يُصَبُّ مِنْ فَوْقِ رُؤُسِهِمُ الْحَمِيمُ ( 19 ) يُصْهَرُ بِهِ ما فِي بُطُونِهِمْ وَ الْجُلُودُ ( 20 ) وَ لَهُمْ مَقامِعُ مِنْ حَدِيدٍ ( 21 ) كُلَّما أَرادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْها مِنْ غَمٍّ أُعِيدُوا فِيها وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ ( 22 )
هذانِ
ايندو گروه يعنى مؤمن و كافر
خَصْمانِ
دشمن يكديگرند
اخْتَصَمُوا
مخاصمه و مجادله كردند و افروختند آتش حرب را ميان يكديگر
فِي رَبِّهِمْ
در دين پروردگار خود ، در مجمع البيان آورده كه ابو ذر رضى اللَّه عنه قسم خورد كه اين آيه در باب حمزه و على عليهما السلام و عبيدة بن حارث بن مطلب از خلص مؤمنين و عتبه و شيبة بن ربيعه و وليد بن عتبه از معاندين كفار كه در روز بدر با هم جنگ كردند نازل شده ، حمزه مبادرت كرده عتبه را بكشت و امير المؤمنين عليه السّلام وليد را و عبيده