لا تَرْكُضُوا
مگر يزيد
وَ ارْجِعُوا
و رجوع كنيد و برگرديد
إِلى ما أُتْرِفْتُمْ فِيهِ
بسوى آن چيزى كه بشادى افكنده شدهايد شما بسبب آن ، و مراد از آن نعمتهاى دنيوى است كه خداى تعالى بايشان داده بود ، بنا بر اين كلمهء « فى » در « فيه » براى سببيت است
وَ مَساكِنِكُمْ
عطف است بر
ما أُتْرِفْتُمْ
اى « و ارجعوا الى مساكنكم » يعنى برگرديد بسوى منزلهاى خود
لَعَلَّكُمْ تُسْئَلُونَ
تا آنكه شما پرسيده شويد از آن نعمتها ، بروايت على بن ابراهيم آيهء
وَ كَمْ قَصَمْنا مِنْ قَرْيَةٍ
تا آخر در شأن بنى اميه نازل شده و مراد از احساس بنى اميه عذاب را ، احساس ايشان است ظهور قائم آل محمد را كه آن باعث عذاب و نكال ايشان مىگردد ، و مراد از
لَعَلَّكُمْ تُسْئَلُونَ
اين است كه چون قائم آل محمد ظهور كند بنو اميه از قهر و سطوت آن حضرت به طرف روم گريزند و به حكم آن حضرت آنها را از طرف روم برگردانند و سؤال كنند از ايشان گنجهايى را كه در زمان خود مخفى كرده بودند ، پس ايشان
قالُوا
گفتند يعنى گويند
يا وَيْلَنا
اى واى بر ما
إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ
بدرستى كه بوديم ما ستمكار بر نفس خود ، على بن ابراهيم بعد از ذكر تفسير مذكور گفته :
« و هذا كله مما لفظه ماض و معناه مستقبل و هو مما تأويله بعد تنزيله »
فَما زالَتْ
پس هميشه باشد
تِلْكَ
اين كلمهء « يا ويلنا »
دَعْواهُمْ
سخن ايشان
حَتَّى جَعَلْناهُمْ
تا وقتى كه گردانيديم ايشان را در تحت ظلال سيوف
حَصِيداً
مانند گياه درويده و از بيخ بركنده
خامِدِينَ
در حالتى كه اموات و افسردگان بودند ، بنا بر اين « حصيدا » مفعول دوم « جعلناهم » است و « خامدين » حال از ضمير « هم » كه مفعول اول آنست . و محتمل است كه « حصيدا خامدين » هر دو مفعول دوم « جعلناهم » باشند از قبيل « جعلته حلوا حامضا »
[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيات 16 تا 20 ]
وَ ما خَلَقْنَا السَّماءَ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ ( 16 ) لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً لاتَّخَذْناهُ مِنْ لَدُنَّا إِنْ كُنَّا فاعِلِينَ ( 17 ) بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَى الْباطِلِ فَيَدْمَغُهُ فَإِذا هُوَ زاهِقٌ وَ لَكُمُ الْوَيْلُ مِمَّا تَصِفُونَ ( 18 ) وَ لَهُ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ مَنْ عِنْدَهُ لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ وَ لا يَسْتَحْسِرُونَ ( 19 ) يُسَبِّحُونَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ لا يَفْتُرُونَ ( 20 )