لَوْ أَرَدْنا أَنْ نَتَّخِذَ لَهْواً
اگر اراده مىكرديم ما كه فرا گيريم چيزى را كه به آن بازى كنيم از زن و فرزند ، و بعضى گفتهاند كه « لهو » بلغت يمن فرزند است ، و بعضى گفتهاند كه زوجه است
لَاتَّخَذْناهُ
هر آينه فرا مىگرفتيم آن را
مِنْ لَدُنَّا
از نزد خود ، يعنى از آن چيزى كه لايق به حضرت ما مىبود از روحانيات و مجردات
إِنْ كُنَّا فاعِلِينَ
كلمهء « ان » بمعنى ماء نافيه است ، اى « ما كنا فاعلين » يعنى نبوديم ما كنندهء آن ،
بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ
بلكه شأن ما اين است كه بيفكنيم حق را و غالب گردانيم آن را
عَلَى الْباطِلِ
بر باطل
فَيَدْمَغُهُ
پس فروشكند و زايل كند حق باطل را ، اصل « دمغ » كسر دماغ است و حاصل كلام چنين است كه اگر باطل مجسم بودى حق آن چنان ، بر مغز سر آن خوردى كه آن را نابود گردانيدى
فَإِذا هُوَ زاهِقٌ
پس آن هنگام آن باطل مضمحل و نابود شد ، و هر گاه حق تعالى حق را بر باطل غالب گرداند و باطل را نابود سازد پس چه نوع خود مرتكب لهو و باطل گردد
وَ لَكُمُ الْوَيْلُ
و حال آنكه مر شما راست اى مشركين هلاك و عذاب شديد
مِمَّا تَصِفُونَ
از آنچه وصف مىكنيد شما خداى تعالى را بصفات نالايق كه از جملهء آن اتخاذ زن و فرزند است .
وَ لَهُ
و مر خداى تعالى راست ، يعنى خداى تعالى خالق و مالك است
مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ
هر كه در آسمانها و زمين است
وَ مَنْ عِنْدَهُ
و هر كه نزد درگاه الوهيت انداز ملائكهء مقربين . هر چند « و من عنده » داخل در « من فى السماوات » است اما به جهت تعظيم افراد آن بذكر كرده
لا يَسْتَكْبِرُونَ عَنْ عِبادَتِهِ
كبر و سركشى نميكنند از