خداى تعالى را از شريك و ولد و امثالى را كه باعث عبرتست
فِي هذَا الْقُرْآنِ
درين قرآن
لِيَذَّكَّرُوا
تا پند پذير شوند و دريابند
وَ ما يَزِيدُهُمْ إِلَّا نُفُوراً
و زياده نكرد و نيفزود اين تكرار براى كافران مگر رميدن از حق را به جهت عناد و اصرارى كه كافران را مىباشد و
فى تفسير العياشى « عن على بن أبى حمزة اى الثمالى عن أبى جعفر عليه السّلام
وَ لَقَدْ صَرَّفْنا فِي هذَا الْقُرْآنِ
يعنى و لقد ذكرنا عليا فى هذا القرآن و هو الذكر فما زادهم الا نفورا » .
قُلْ
بگو اى محمد :
لَوْ كانَ مَعَهُ آلِهَةٌ
اگر بودى با خداى تعالى خدايان ديگر
كَما يَقُولُونَ
چنانچه كافران ميگويند
إِذاً
درين وقت
لَابْتَغَوْا
هر آينه طلب ميكردند آن خدايان
إِلى ذِي الْعَرْشِ سَبِيلًا
بسوى خداوند عرش و مالك آن راهى را كه تا از آن راه بدفع او مشغول شوند و غالب گردند مر او را چنانچه پادشاهان بعضى در دفع بعضى و غلبه كردن بر بعضى كارها ميكنند و راهها بهم ميرسانند و حاصل اينكلام راجع بدليل تمانع است يا آنكه طلب ميكردند بسوى مالك العرش و تقرب به او و طاعت او راهى را زيرا كه آن خدايان ميدانند قدرت كاملهء مالك العرش را و عجز و ناتوانى خود را .
سُبْحانَهُ
منزه است خداى
وَ تَعالى
و برتر است
عَمَّا يَقُولُونَ
از آنچه ايشان ميگويند
عُلُوًّا كَبِيراً
اى تعاليا كبيرا ، يعنى برترى بزرگ
تُسَبِّحُ لَهُ
تسبيح ميكنند و منزه ميسازند مر خداى را يعنى دلالت دارند بر توحيد خداى تعالى
السَّماواتُ السَّبْعُ وَ الْأَرْضُ
هفت آسمان و زمين
وَ مَنْ فِيهِنَّ
و هر كه در ايشانست از ملائكه و انس
وَ إِنْ مِنْ شَيْءٍ
و نيست هيچ چيزى و مخلوقى
إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ
مگر آنكه تسبيح مىكند خداى را تسبيحى كه مقترن به حمد او باشد يعنى هر مخلوقى دالست بر وجود و يگانگى خداى تعالى ، اين تفسير كه مذكور شد تأويل است و مقتضاى صريح آيهء كريمه اينست كه جميع مخلوقات به زبان خود در تسبيح و تهليلاند
وَ لكِنْ لا -